آیا در اسلام برای رزمندگان و خانواده های شهداء (خوهران و برادران) سهمیه های علمی، مالی و شغلی از بیت المال تعیین می شد؟

امام علی (ع) فرمودند: اجر جهادگران وشهداء دین با خداوند است و بیت المال حق عمومی مردم است که باید به مساوات تقسیم شود و هیچ نسبت فامیلی منصب و مقام و ... در تقسیم بیت المال دخالتی ندارد و شاهد تاریخی آن در زندگی امام:
1- دیدار عقیل با علی (ع)
2- دیدار طلحه و زبیر با علی (ع) (شمشیر زبیر را پیامبر شمشیر اسلام معرفی کرده بود)
وامروز زمانی است که عده ای از همین سهمیه خورها در حضور ما به رهبری وامام مخمینی ناسزا می گویندو حتی به پیامبر تهمت زدندکه در بیعت بازنان نامحرم دست می دادند واحکام اسلام رارد میکنند
آیا مال این افراد حلال است که درصدی از آن از شهیدی است که می گویند که نباید به راه ولایت می رفت.
آیا صله رحم جایز است تکلیف ما را مشخص کنید.

با سلام و شادباش فرا رسيدن سال نو و تشکر از ارتباط¬تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
مسلماً قراردادن سهميه براي اين عزيزان در راستاي تحقق عدالت، آموزه هاي اسلامي و منافع ملي است و يكي از وظايف حكومت اسلامي مي باشد و دلائل متعددي پشتوانه اين اقدامات مي باشد كه مهمترين آنها عبارتند از:
اجراي عدل و قسط كه يكي از مهمترين وظايف حكومت اسلامي در جامعه مي باشد اقتضا مي كند كه به هر فردي از افراد جامعه براساس ميزان خدمات و اقداماتي كه براي جامعه انجام مي دهد, توجه شده و حق متناسب خود را دريافت نمايد. بر اين اساس رزمندگان سلحشوري كه جان بر كف نهاده و با ايثار و فداكاري خود امنيت ملي, تماميت ارضي , منافع ملي كشور را از هجوم بيگانگان به قيمت جان خود يا قسمتي از اعضاي بدن خود يا از دست دادن بهترين سال هاي خود در زندان هاي دشمن, تأمين نموده اند براساس عدل و انصاف حكومت اسلامي بايد متولي امور زندگاني آنها و جبران خسارت هاي وارده باشد. چنانكه حضرت علي (ع) در فرمان خود به مالك اشتر مي نويسد: (هرگاه كسي از سپاه تو به درجه شهادت رسيد و يا شخصي از دشمنانت در اثر قتل و جرح به گرفتاري شديد مبتلا گرديد در اين صورت همانند وصي دلسوز و مورد اعتماد كارهاي خانواده آنان را اداره كن تا اثر فقدانش در ميان اهل بيت او ظاهر نگردد.)(1)
حضرت اين مسأله را يك حركت حكومتي و عمومي تلقي مي نمايد و اين مسأله علاوه بر جنبه اقتصادي شامل ساير امور عاطفي, تربيتي، آموزشي, آينده كاري مي شود. سيره آن حضرت در طول حياتشان هموراره بر توجه کامل به امور خانواده هاي شهدا و ايثارگران نسبت به نيازهاي آن زمان تاکيد دارد. نمونه آن داستان معروفي است كه حضرت به زن و فرزند يكي از شهدا در آوردن آب و طبخ نان كمك مي‌كند و حتي صورت به آتش تنور گرفته و از بي خبري حكومت از اين خانواده ناراحت است. همچنين در پيمان صلح امام حسن آمده است:(معاويه مؤظف است همواره از خراج مبلغ يك ميليون درهم تسليم امام حسن (ع) نمايد تا ميان بازماندگان شهداي جنگ جمل و صفين كه در ركاب علي (ع) كشته شده اند تقسيم شود). (2)بنا بر آموزه هاي اسلامي هرگونه كوتاهي در رسيدگي به امور اين عزيزان ظلم به حقوق مسلم آنان بوده و منافي عدل و قسط مي باشد چگونه مي توان كساني را كه در راه تأمين امنيت و آسايش ديگران و حفظ كيان اسلامي بهترين شخص خود را كه از همه لحاظ تأمين كننده زندگي آنها بوده از دست داده اند يا معلول و مجروح شده اند يا بهترين سال هاي عمر خود را در زندان هاي دشمن يا در جبهه ها از دست داده اند و خود و خانواده اش گرفتار عقب ماندگي اقتصادي , تحصيلاتي و... شده اند را با افرادي مرفه كه در پشت جبهه ها در سايه امنيت و آرامش ناشي از فداكاري اين عزيزان به زندگي خود پرداخته و از همه مواهب دولت اسلامي برخوردار شده اند را مساوي دانست. آيا اين عين ظلم و بي عدالتي نيست؟
لازم به توجه است كه براساس قوانين حاكم در آن زمان، غنايم حاصل از جنگ‏ها ـ اعم از سلاح و زيورآلات و... ـ بين رزمندگان توزيع مي‏شد و كساني كه در جنگ حاضر نبودند، بهره‏اي نيز نداشتند. ابن ابي الحديد از ابوالاسود دئلي روايت مي‏كند: پس از پيروزي امام علي(ع) در جنگ جمل، آن حضرت وارد بيت‏المال بصره شد و تمام آن را كه بسيار زياد هم بود، بين سپاهيان خود تقسيم كرد. مردي كه در جنگ شركت نكرده بود، تقاضا كرد كه به او هم سهمي بدهند. امام(ع) سهم خود را به او بخشيد. در زمان ما، به علت تغيير اوضاع و شرايط زمانه و تغيير شيوه تأمين امنيت مردم و مديريت اقتصادي و...، ديگر نمي‏توان مثلاً سلاح‏هاي به دست آمده در جنگ ـ مثل هواپيما و توپ و تانك و... ـ يا منابع عظيمي را كه از دشمن به دست مي‏آيد يا باز پس گرفته مي‏شود، بين رزمندگان تقسيم كرد. اين كار، اگر هم شدني باشد، خلاف مصلحت حكومت اسلامي است؛ ولي بايد حداقل به ميزان ساير افراد جامعه، امكانات پيشرفت و وسايل مورد نياز اين عزيزان تأمين گردد.
نسبت به سهميه دانشگاه خانواده جانبازان و شهدا بايد دانست كه در دانشگاه انسان بي سواد راه نمي دهند اين افراد نيز بايد هشتاد درصد امتياز را بياورند و بيست درصد باقي مانده به آنها ارفاق مي شود افزون براين ميزان و حد استفاده از اين اين سهميه در برابر پذيرفته شدگان بيسار ناچيز است كمتر از دو در صد تكريم و ارائه تسهيلات به بازماندگان جنگ اختصاص به ايران ندارد در بسياري از كشورها اين امر مرسوم و متعارفي است.
نتيجه آنكه تكريم و بزرگداشت و رعايت حقوق اقتصادي خوانواده هاي شهدا و جانبازان نه تنها مورد نهي امام علي قرار نگرفته است. بلكه مورد سفارش آن امام هم بوده است. اما آنچه طلحه و زبير از امام خواسته بودند زياده خواهي و افزون طلبي بوده است آنها نيز در كنار ساير جانبازان مورد تكريم بوده اند. مانند آنكه يكي از جانبازان امروزه به دليل جانبازي توقع حقوق بيشتر از ساير جانبازان داشته باشد. كه اين امر قطعا از سوي مسئولين مورد رد قرار خواهد گرفت.
اما توجه داشته باشيد كه همه كساني در خط امام و اسلام ناب بوده اند ضمانتي وجود ندارد كه تا پايان عمر همچنان در اين خط باشند و از لغزش مصون باشند كساني كه شما از آنها ياد نموديد ازاين دسته اند.
چناچه كسي دچار سوء عاقبت در دنيا شد و منحرف شد. اما از دين اسلام خارج نشد جان و مال و ناموسش محترم شمرده مي شود و چنانچه اموالش را از راه حرام به دست نیاورده باشد مال او حلال است.
البته صله رحم حسابي جدا دارد و اهميتي فوق العاده كه با اين گونه انحرافات وجوبش برداشته نمي شود مگر آنكه در انجام آن مفسده اي باشد.
پي نوشت ها:
1. علامة المجلسي، بحار الأنوار، بيروت - لبنان، ناشر دار إحياء التراث العربي سال چاپ 1403 - 1983 م، ج 77، ص 251.
2. رسول جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، قم، انتشارات انصاریان، 1384ش، چاپ هشتم، ص 158 ـ 162.

جهت تسهیل و تسریع در امر پاسخگوئی از این پس، پرسشهای فقهی و احکام شرعی را تنها از طریق سامانه پاسخگوئی پیامکی به شماره 30009640 ، نشانی اینترنتی http://www.30009640.ir/sms و یا تلفن 09640 مطرح نمایید