یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه فإنّ لک عند الله شأن من شأن
- 1400/06/09 - 08:33
- تعداد بازدید: 7138
- زمان مطالعه : 13 دقیقه
![]()
مقام شفاعت حضرت معصومه(س)
عبارت «یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه فإنّ لک عند الله شأن من شأن» یکی از عبارت هایی است که در زیارتنامه حضرت معصومه آمده و از این جهت که این زیارتنامه از سوی معصوم صادر شده بسیار محل تامل است.
زیارتنامه حضرت معصومه(س) شناسنامه معرفی این مخدره عالی مقام است. حضرت امام رضا(ع) با این زیارتنامه مقامات این مخدره را بیان فرمودند. لذا طلب شفاعت حضرت رضا(ع) در زیارتنامه حضرت معصومه(س) اشاره به مقام نورانی حضرت معصومه(س) دارد. با توجه به طلب شفاعتی که در این فراز از حضرت معصومه(س) می کنیم از کلمه شأن در ادامه این فراز زیارتنامه نیز اینگونه برداشت می شود که این شأن همان حق شفاعت است.
در باب مقام شفاعت حضرت معصومه(س) ذکر این روایت خالی از لطف نیست که امام صادق(ع) فرمودند: «الا ان للجنة ثمانیة ابواب ثلاث منها الی قم فیها امراة هی من ولدی اسمها فاطمة بنت موسی، تدخل بشفاعتها شیعتی الجنة باجمعهم» یعنی آگاه باشید بهشت هشت در دارد که سه در آن به سوی قم است. بانویی از فرزندان من در آنجا وفات می کند که نامش فاطمه دختر موسی است. همه شیعیان ما به شفاعت او وارد بهشت می شوند.»
آیت الله جوادی آملی در تبیین بخشی از زیارتنامۀ حضرت فاطمۀ معصومه(س)که می خوانیم؛ «یا فاطمة إشفَعی لیّ فی الجنة فإن لَکِ عِندَ الله شأناً من الشأن»، مقام شفاعت آن کریمۀ اهل بیت را این گونه بیان می کند: کسی حق شفاعت دارد که در کنار عدالت الهی از مظاهر اسمای حسنای خدا باشد. خداوند اگر با عدل خودش با ما رفتار بکند بسیاری از انسان ها آسیب خواهند دید، ولی اگر رحمت او ضمیمهٴ عدل او گردد در این صورت به این کار «شفاعت» می گویند.
وی ادامه می دهد: لذا اگر حضرت فاطمه معصومه (س)به این مقام رسیده است که همه بزرگان، همه علما، همه مراجع، در کنار بارگاه ملکوتی او عرض میکنند: «یا فاطمة إشفَعی لی فی الجنة..» معلوم میشود که حقّ شفاعت دارد، شما میبینید همهٴ مراجع بزرگ در کنار قبر کریمۀ اهل بیت(س)میگویند از ما شفاعت نما، زیرا در قیامت همگان به شفاعت خاندان پیغمبر(علیهم الصلاة و علیهم السلام) نیازمندند.
آیت الله جوادی آملی می افزاید: آنها که اهل بهشتاند به برکت شفاعت درجاتشان رفیع میشود، همه شیعیان و کسانی که دینشان مورد رضایت خداوند است نیازمند به شفاعتاند، یا در نجات از جهنّم یا در تخفیف از عذاب و ورود به بهشت یا ترفیع درجات بهشت، به هر تقدیر در همهٴ این مراحل و درجات به شفاعت نیازمندند. اینکه همه بزرگان در پیشگاه این کریمه عرض میکنند «..إشفَعی لی فی الجنة فإن لَکِ عِندَ الله شأناً من الشأن»، معلوم میشود که وجود مبارک این کریمه از ولایت الهی برخوردار است و با قرآن همراه است و از قرآن جدا نمیشود، چنین مقامی را اگر کسی بشناسد و آن حضرت را با این معرفت زیارت کند استحقاق بهشت را خواهد داشت.
وی معتقد است: همۀ این امور نشان میدهد که حضرت فاطمه معصومه(س) به چه جایگاهی رسیده است که امام هشتم و امام نهم(ع) هم ترغیب کردهاند که آن حضرت را زیارت کنید به نحوی که وجود مبارک امام رضا (ع) زیارتنامه خاصی مقرر کرده است و هم در این زیارتنامه جملاتی را بیان فرمودند که نشانهٴ مقام و منزلت والای حضرت فاطمه معصومه(س) می باشد.
پاداش عظیم زیارت مرقد حضرت معصومه(س)
در مورد پاداش زیارت مرقد حضرت معصومه(س) روایات متعددی از امام معصوم(ع) نقل شده است. روایات زیر هر کدام پیام ویژه ای از عظمت مقام حضرت معصومه(س) می دهد.
۱) امام صادق(ع) در ضمن گفتاری فرمود: «مَنْ زارَها وَ جبت لَهُ الْجَنَه؛ کسی که او را زیارت کند، بهشت بر او واجب می گردد.»
۲) نیز فرمود «اِنَ زیارتَها تَعْدِلُ الْجَنَهَ؛ همانا زیارت او برابر کسب بهشت است.»
۳) سعد بن سعد اشعری می گوید: در مورد پاداش زیارت قبر حضرت معصومه(ع) از امام رضا(ع) پرسیدم، فرمود «مَنْ زارَها فَلَهُ الْجَنَهُ؛ کسی که او را زیارت کند، پاداش او بهشت است.»
۴) در مورد دیگر فرمود «مَنْ زارَها عارِفاً بِحَقِها فَلَهُ الْجَنَهُ؛ کسی که او را از روی معرفت به شأن و مقامش، زیارت کند، پاداش او بهشت است.»
۵) مَنْ زارَ الْمَعْصُومَهَ بِقُمْ کَمَنْ زارَنی؛ کسی که معصومه(س) را در قم زیارت کند، مانند آن است که مرا زیارت کرده است.
در این روایت پاداش زیارت قبر شریف حضرت معصومه(س)، برابر پاداش زیارت حضرت رضا(ع)، امام معصوم قرار داده شده است، زید شحام از امام صادق(ع) پرسید: پاداش کسی که یکی از شما را زیارت می کند چیست؟ آن حضرت در پاسخ فرمود: «کمن زار رُسْولَ اللهِ؛ مانند کسی است رسول خدا(ص) را زیارت نموده است.
حضرت رضا(ع) فرمود: «اَلا فَمَنْ زارَنِی وَ هُوَ عَلی غُسلٍ، خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَیَوْمٍ وَلَدَتْهُ اُمُهُ؛ آگاه باشید، کسی که مرا در حالی که غسل زیارت کرده زیارت کند، به گونه ای از گناه بیرون آید و پاک می شود که هنگام تولد از مادرش از گناه پاک بود.» لذا بعید نیست که زیارت حضرت معصومه(س) نیز چنین آثاری داشته باشد.
۶) مولی حیدر خوانساری می نویسد: روایت شده، امام رضا(ع) فرمود: هر کس نتواند به زیارت من بیاید، برادرم را در ری(یعنی امام زاده حمزه را که در کنار مرقد حضرت عبدالعظیم(ع) قرار گرفته است یا خواهرم حضرت معصومه(ع) را در قم زیارت کند، به همان ثواب زیارت من می رسد.
آیت الله جوادی آملی در سخنان خود بدین بحث اشاره داشته و وجود روح ملکوتی برای انسان با منزلت را مطرح می کند و می گوید: منزلت برای انسان از آن جهت که یک روح ملکوتی دارد و آن روح ملکوتی، نه زن است نه مرد قابل تحصیل است؛ چون بدن انسان یا به صورت زن یا به صورت مرد ساخته شده است؛ وگرنه جان و روح انسان که امر ملکوتی است مثل فرشتهها، نه مردند و نه زن. روح نه مذکر است نه مؤنّث؛ چون بدن نیست، جسم نیست، ماده نیست؛ لذا کمالها و معارف را هم زنها میتوانند فراهم بکنند هم مردها.
وی در معرفی عظمت مقام بانوی کرامت حضرت معصومه(س) نیز بیان داشته است: از آنجا که حضرت فاطمه معصومه (س) که از دودمان نبوت و ولایت است به جایی میرسد که امام هشتم و امام نهم(ع) دربارهٴ زیارت او توصیه و سفارش و دستور و برنامه دارند. وجود مبارک امام هشتم علیبنموسیالرضا (ع) رسیده است که، خواهر ما فاطمهٴ معصومه در قم مدفون است [و] هر کس این بانو را زیارت کند بهشت برای او است، و از وجود مبارک امام نهم امام محمد تقی(ع) روایت شده است که عمّهٴ من فاطمهٴ معصومه(س) در قم مدفون است و هر کس آن حضرت را زیارت کند بهشت برای او است.
صاحب تفسیر تسنیم سرّپاداش بهشت برای زائر کریمۀ اهل بیت(س) را ولایت مداری این بانو برشمرده و می گوید: اعمالی که باعث ورود در بهشت است یکسان نیست؛ بعضی از عملهای خیر باعث میشود انسان به بهشت راه پیدا کند و بعضی از اعمال خیر سبب میشود که بهشت در اختیار اوقرار بگیرد، نه او در اختیار بهشت، لذا سرّ اینکه وجود مبارک امام هشتم و امام نهم(سلام الله علیهما) فرمودند، هر کس کریمهٴ اهلبیت فاطمهٴ معصومه (س) را زیارت کند بهشت برای او است، بدین خاطر است که او اهل ولایت است، اگر کسی پیوند ولایی با دودمان عصمت و طهارت داشته باشد، میکوشد که رایحهٴ ولایت و طعم ولایت در هستی او پدید آید و خود جزء اولیای الهی بشود، اگر کسی جزء اولیای خدا و «ولیّالله» شد، در آن صورت بهشت مشتاق او است.
وی با استناد به روایات معصومین(ع)، شرط ورود به بهشت برای زائر آن حضرت را معرفت به حق ایشان دانسته و اظهار داشته است: از وجود مبارک امام رضا(ع) روایتی به ما رسیده است که فرمود: اگر کسی خواهرم کریمه اهلبیت فاطمهٴ معصومه را «عارفاً بحقّها» زیارت کند بهشت برای او ثابت است، معلوم میشود کریمهٴ اهلبیت فاطمهٴ معصومه(س) حقّی دارد که بعضی از زائران به حقّش عارف هستند و برخی عارف نیستند و آن حضرت را تنها به عنوان خواهر امام و دختر امام و عمه امام میشناسند و زیارت میکنند که اینها بخشی از فضیلت و ثواب را دریافت می دارند، اما به ثواب کامل راه نمی یابند. لیکن برخی دیگر از زائرین آن حضرت حقّ این کریمه را میشناسند که امام هشتم فرمود هر کس خواهرم را «عارفاً بحقّها» زیارت کند بهشت برای او است.
جایگاه شهر قم در روایات
بنا بر روایات شهر قم به عنوان «عُش آل محمد» یعنی آشیانه آل محمد نامیده شده است. امام صادق(ع) پیش از ولادت حضرت معصومه و حتی پیش از ولادت امام موسی کاظم(ع) در مورد قم و معصومه مدفون در آنجا فرمودند: «إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَکَّهُ أَلَا إِنَّ لِرَسُولِ اللَّهِ حَرَماً وَ هُوَ الْمَدِینَهُ أَلَا وَ إِنَّ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَرَماً وَ هُوَ الْکُوفَهُ أَلَا وَ إِنَّ قُمَّ الْکُوفَهُ الصَّغِیرَهُ أَلَا إِنَّ لِلْجَنَّهِ ثَمَانِیَهَ أَبْوَابٍ ثَلَاثَهٌ مِنْهَا إِلَی قُمَّ.» یعنی آگاه باشید که خدا حرمی دارد و آن مکه است، و پیامبر خدا حرمی دارد و آن مدینه است و امیرالمومنین حرمی دارد و آن کوفه است. آگاه باشید که حرم من و فرزندان من بعد از من قم است. که این خود به جایگاه شهر مقدس قم به برکت وجود حضرت معصومه(س) اشاره دارد.
روایاتی در مورد قم در آخر الزمان وجود دارد که به عنوان مثال امام صادق(ع) می فرماید: «زمانی می رسد که از قم علم و دانش به دیگر شهرها از شرق تا غرب عالم منتشر می شود، تا جایی که این شهر اسوه و الگوی شهرهای دیگر گشته و هیچ کس در روی زمین باقی نمی ماند که از قم به او بهره های علمی و دینی نرسد تا آنکه زمان ظهور حجت خدا و قائم ما فرا رسد.» لذا علمای بزرگ همه مدیون شخص حضرت معصومه(س) هستند.
آیت الله سیدمهدی میرباقری در مورد تحلیل هجرت فاطمه معصومه(س) می گوید: آگاهی نسبت به آثار موضعگیری در بعضی اشخاص غیر معصوم هم به نسبت وجود داشته و درجاتی دارد.
وی معتقد است: شخصیت هایی مانند زینب کبری (س)و فاطمه معصومه (س)شخصیتهایی هستند که بر تأثیر حرکت خود آگاهی داشتند، یعنی اگر آمدن ایشان به قم منشأ پیدایش یک محور برای تشیع شده و بعد از آن به کانونی برای حرکت شیعی در عالم و تدریجاً به مرکز نشر معارف اهل بیت در عالم تبدیل شده، تصور نشود که همه این پیامدها تصادفی بوده است. وجود ایشان در این شهر، مکمل این واقعیت است که این حرکتی خودآگاهانه و از سر بصیرت بوده است. چنین وقایع عظیمی حول هجرت حضرت معصومه (س)به تبع هجرت امام رضا (ع) به ایران، اتفاق افتاده است. اینها همه ظرفیت شخصیت حضرت و ظرفیت نفوذ و تصرف و ظرفیت هجرت آن حضرت را نشان می دهد کما اینکه هجرت نبی اکرم اسلام از مکه به مدینه، منشأ تحولات عظیم تاریخی می شود، هر هجرتی چنین ظرفیتی را ندارد، افراد مختلفی ممکن است هجرت کنند، ولی از آن نظر که شخصیت آنها، شخصیت بالایی نیست، هجرت آنان هیچگاه منشأ یک تحولات عظیم نمی شود.
آیت الله میرباقری بر این باور است: فی الجمله می توان گفت که شخصیت ایشان شخصیت تأثیرگذار بر تاریخ است. از نظر شخصیت درونی شخصیتی است که در استغنای درونی به مقام توحید رسیده است. آرمان وی در استعلای آرمانی، برتری کلمه توحید در تاریخ و تحقق ولایت الهیّه و شکلگیری جامعه بر محور ولایت اهلبیت بوده است و استقامت اجرایی ایشان هم مقاومتی است که ظرفیت شکستن جبهه باطل و پیروزی حق را در افق بالایی داشته است و شأنی از شؤون الهیّه را دارا بوده اند. عبارت «شأن من الشأن» که در زیارت آن حضرت آمده است به این معنی است که شأنی از آن ولایت مطلقه الهیه که حکومت بر همه هستی و تاریخ دارد، در این شخصیت بزرگ بوده است. به نظر میرسد اتصال ایشان به امام رضا (ع) چیزی شبیه اتصال حضرت زینب کبری (س) به سیدالشهداست و موضعگیری تاریخی آن حضرت همانند موضعگیری زینبکبری (س)که مکمل موضعگیری امام حسین (ع) بوده است، مکمل حرکت و موضعگیری امام رضا (ع) میباشد.
وی می افزاید: یکی از کارهای حضرت، هجرت ایشان است که به دنبال هجرت امام رضا (ع) و به منظور ادامه حرکت ایشان انجام گرفت و منشأ تحولات عظیم تاریخی شده است. لذا بسیاری از مصادر و منابعی که شما برای تحلیل شخصیت فاطمه معصومه (س)نیاز دارید مصادیقی است که نسبت به امام رضا (ع) در تاریخ آمده است و بیانگر نوع حرکت و موضعگیری امام رضا (ع) و شرایط آن زمان است. در آن شرایط بار محوری بر دوش امام رضا (ع) و در درجه دوم و بعد از آن معصوم، بار اصلی بر دوش فاطمه معصومه (س)است که با آن حرکت عظیم و هماهنگی هایی که نیازمند یک تحول عظیم است همراه شده اند.
عضو مجلس خبرگان رهبری می گوید: اصولاً تحلیل شخصیت اینگونه افراد به تبع تحلیل شخصیت معصوم است، چون تابع معصوم هستند تابع هم موضع می گیرند. باید دید معصوم چه موضعی گرفته است زیرا اقتضای بعدی این حرکت در مرحله بعد به عهده شخصیت درجه دوم ولایی است که چگونه موضع بگیرد. امام رضا (ع) هجرت را آغاز کردند و قدم بعد فاطمه معصومه برای تکمیل و تبعیت از همان هدف، از مدینه به ایران و قم کردند.
وی معتقد است: تحقیقات میدانی به شما در این زمینه به شدت کمک می کند در اینکه جامعه تشیع، بر محور فاطمه معصومه (س) شکل گرفته، حوزه عملیه و علما در این سرزمین جمع شده اند، محدثین و روّات دوام پیدا کردند، حال اگر چه قبل از هجرت ایشان هم قم ویژگی خاص داشت ولی دوام و بقا و محوریت یافتن آن بر تشیع علوی بعد از هجرت آن حضرت به قم بوده است
موضوعات مرتبط: 🥹معاد اموات ، قبر ، قیامت ، برزخ ، زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا ، حضرت معصومه سلام الله علیها
2 . توجّه دادن به امور سرنوشت ساز اجتماعى
دومين نكته در فهم احاديث ياد شده ، اين است كه مقصود از آنها ، كاستن از اهمّيت حج (به مفهوم حقيقى آن) نيست ؛ زيرا اگر حجْ اهمّيت نداشته باشد ، معيارْ قرار گرفتن آن براى ارزيابىِ ارزش هاى ديگر ، بى معناست ، همان طور كه مقصود از احاديثى كه پاداش سازش دادن ميان زن و شوهر يا شكيبايى در برابر مصائب را يك هزار برابرِ پاداش شهيدْ ارزيابى كرده اند ، اين نيست كه مردم را از رفتن به جبهه و جهاد ، دل سرد كنند ، تا به جاى جهاد ، به اصلاح امور خانوادگى ديگران بپردازند يا شكيبايى در برابر مصائب را پيشه سازند ؛ بلكه هدف ، بيان اهمّيت پيشگيرى از متلاشى شدن خانواده ها ، و همچنين ، مقاومت در برابر سختى هاست .
به بيان روشن تر ، از آن جا كه ارزش و اهمّيت حج و شهادت در راه خدا ، براى همه مسلمانان ، روشن و بديهى است ، پيشوايان اسلام ، براى توجّه دادن مسلمانان به ارزشِ شمارى از كارهايى كه نقشى اساسى در سازندگى جامعه دارند ، حج و شهادت را معيار ارزيابى آنها قرار داده اند و به كسانى كه در كنار انجام دادن وظايف واجب خود ، به انجام دادن اين گونه امور اجتماعى بپردازند ، بشارت داده اند كه خداوند ، از فضل خود ، پاداشى را كه قابل مقايسه با پاداش انجام دادن وظايف استحبابى نيست ، به آنان عنايت مى فرمايد .
بنا بر اين ، علّت دو چندان بودن پاداش در امورى كه بدانها اشاره گرديد ، اين است كه از يك سو ، ملاك وجوب در آنها وجود ندارد تا شارع ، انجام دادن آنها را واجب نمايد ، و از سوى ديگر ، انجام دادن آنها براى سازندگى جامعه و رفتن به سوى جامعه مطلوب اسلامى ، بسيار مفيد و مؤثّر است و از اين رو ، شارع ، با مضاعف نمودن پاداش آنها ، مردم را به انجام دادنشان ، ترغيب و تشويق مى نمايد .
3 . توجّه دادن به حقيقت حج
مهم ترين نكته در رواياتى كه زيارت امام حسين عليه السلام را برتر از حجْ معرّفى كرده اند ،
توجّه دادن مسلمانان به روح حج و حقيقت آن است .
روح همه عبادت ها ـ كه حج ، جامع ترين آنهاست ـ ، حاكميت نظام مبتنى بر توحيد به رهبرى امام عادل در جامعه است ؛ زيرا تنها در سايه چنين نظامى است كه ارزش هاى الهى ، امكان تحقّق و بالندگى پيدا مى كنند و چنان كه از امام رضا عليه السلام گزارش شده است ، امامتِ امام عادل ، اساس بالندگى اسلام ، محسوب مى گردد :
إِنَّ الإمامَةَ أُسُّ الإسلامِ النّامى . 1 امامت ، ريشه بالنده اسلام است .
و بر اين اساس ، رهبرىِ امامان عادل ـ كه جلوه حاكميت توحيدند ـ ، روح و جوهر و حقيقت حج است ، و حجّى با حقيقتْ همراه است كه در سايه رهبرى امامان عادل ، و برائت از رهبرى زمامداران جائر ـ كه جلوه حاكميت شرك و طاغوت اند ـ ، انجام گردد ؛ زيرا سراسر حج ، لبّيك گويى به يگانگى خداوند متعال ، و برائت جُستن از مطلقِ شرك و مشرك است و بدين سان ، حجّى كه با نظام توحيدى و امامت ـ كه جلوه گاه آن است ـ پيوند نخورد ، حجّ حقيقى نيست ؛ بلكه حجّ جاهلى است ، چنان كه محدّث بزرگوار ، شيخ كلينى ، از يكى از ياران امام باقر عليه السلام به نام فُضَيل ، روايت كرده كه مى گويد :
نَظَرَ [أبُو جَعفَرٍ عليه السلام ] إِلى النّاسِ يَطُوفُونَ حَولَ الكَعْبَةِ ، فَقالَ : هكَذا كانوا يَطُوفونَ فى الجاهِلِيَةِ ، إنَّما اُمِرُوا أَنْ يَطوفوا بِها ، ثُمَّ يَنفِروا إلَينا فَيُعلِموُنا وَلايَتَهُم وَمَودَّتَهُم ، وَيَعرِضوا عَلَينا نُصرَتَهم ، ثُمَّ قَرَأَ هذِهِ الآيَةَ :«فَاجْعَلْ أَفْـئدَةً مِّنَ النَّاسِ تَهْوِى إِلَيْهِمْ» 2 . 3امام باقر عليه السلام به مردمى كه بر گِرد كعبه طواف مى كردند ، نگاه كرد . سپس فرمود : «در جاهليّت ، اين گونه طواف مى كردند» . سپس فرمود : «همانا به آنان دستور دادند كه بر گِرد
1.الكافى ، ج ۱ ، ص ۲۰۰ ، ح ۱ .
2.سوره ابراهيم ، آيه ۳۷ .
3.الكافى ، ج ۱ ، ص ۳۹۲ ، ح ۱ .
توجّه دادن مسلمانان به روح حج و حقيقت آن است .
روح همه عبادت ها ـ كه حج ، جامع ترين آنهاست ـ ، حاكميت نظام مبتنى بر توحيد به رهبرى امام عادل در جامعه است ؛ زيرا تنها در سايه چنين نظامى است كه ارزش هاى الهى ، امكان تحقّق و بالندگى پيدا مى كنند و چنان كه از امام رضا عليه السلام گزارش شده است ، امامتِ امام عادل ، اساس بالندگى اسلام ، محسوب مى گردد :
إِنَّ الإمامَةَ أُسُّ الإسلامِ النّامى . 1 امامت ، ريشه بالنده اسلام است .
و بر اين اساس ، رهبرىِ امامان عادل ـ كه جلوه حاكميت توحيدند ـ ، روح و جوهر و حقيقت حج است ، و حجّى با حقيقتْ همراه است كه در سايه رهبرى امامان عادل ، و برائت از رهبرى زمامداران جائر ـ كه جلوه حاكميت شرك و طاغوت اند ـ ، انجام گردد ؛ زيرا سراسر حج ، لبّيك گويى به يگانگى خداوند متعال ، و برائت جُستن از مطلقِ شرك و مشرك است و بدين سان ، حجّى كه با نظام توحيدى و امامت ـ كه جلوه گاه آن است ـ پيوند نخورد ، حجّ حقيقى نيست ؛ بلكه حجّ جاهلى است ، چنان كه محدّث بزرگوار ، شيخ كلينى ، از يكى از ياران امام باقر عليه السلام به نام فُضَيل ، روايت كرده كه مى گويد :
نَظَرَ [أبُو جَعفَرٍ عليه السلام ] إِلى النّاسِ يَطُوفُونَ حَولَ الكَعْبَةِ ، فَقالَ : هكَذا كانوا يَطُوفونَ فى الجاهِلِيَةِ ، إنَّما اُمِرُوا أَنْ يَطوفوا بِها ، ثُمَّ يَنفِروا إلَينا فَيُعلِموُنا وَلايَتَهُم وَمَودَّتَهُم ، وَيَعرِضوا عَلَينا نُصرَتَهم ، ثُمَّ قَرَأَ هذِهِ الآيَةَ :«فَاجْعَلْ أَفْـئدَةً مِّنَ النَّاسِ تَهْوِى إِلَيْهِمْ» 2 . 3امام باقر عليه السلام به مردمى كه بر گِرد كعبه طواف مى كردند ، نگاه كرد . سپس فرمود : «در جاهليّت ، اين گونه طواف مى كردند» . سپس فرمود : «همانا به آنان دستور دادند كه بر گِرد
1.الكافى ، ج ۱ ، ص ۲۰۰ ، ح ۱ .
2.سوره ابراهيم ، آيه ۳۷ .
3.الكافى ، ج ۱ ، ص ۳۹۲ ، ح ۱ .
سيّد الشهدا عليه السلام است ؟ و چرا زيارت امام رضا عليه السلام در شرايط اجتماعى ويژه ـ كه تنها شيعيان خاص به زيارت او مى روند ـ ، با فضيلت تر از زيارت امام حسين عليه السلام است؟
در واقع ، همه اين روايات ، مى خواهند حج را با حقيقت خود ، پيوند دهند و مردم مسلمان را براى تشكيل حكومتى مبتنى بر ارزش هاى توحيدى ، آماده كنند و زمينه ساز تشكيل حكومت جهانى اسلام ، به رهبرى مهدى آل محمّد(عج) باشند .
به سخن ديگر ، پيام سياسى همه اين روايات ، زمينه سازى براى حكومت اهل بيت عليهم السلام است . اين پيام را از زيارت توأم با معرفت قبور همه خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، مى توان دريافت كرد . هر چند در مقاطع خاصّى از تاريخ ، زيارت برخى از امامان ، ممكن است به دليل پيامى سازنده تر ، از فضيلت بيشترى برخوردار باشد ؛ ليكن به نظر مى رسد كه زيارت هيچ يك از آنها ، نمى تواند به اندازه زيارت امام حسين عليه السلام براى تشكيل حكومت دينى ، مؤثّر باشد . لذا زيارت ايشان ، بيش از هر امام ديگرى ، تأكيد و توصيه شده است .
مهم ترين ادب زيارت اهل بيت عليهم السلام
زيارت اهل بيت عليهم السلام ، آداب ظاهرى و باطنى متعدّدى دارد ۱ كه مهم ترين آنها ، دارا بودن «معرفت» است . از اين رو ، در بسيارى از روايات ، فضيلت زيارت امامان عليهم السلام ، مقيّد به «معرفت به حقّ آنان» ـ يعنى شناخت منزلت آنان در عالَم و در پيشگاه خداوند ـ شده است . ۲ اين قيد ، در واقع ، زيارت اهل بيت عليهم السلام را در جهت اصلى ترين هدف زيارت آنان ، يعنى زمينه سازى براى حكومت جهانى اسلام به رهبرى اهل بيت عليهم السلام قرار مى دهد .
1.گفتنى است كه اين آداب ، در باره برخى از امامان ، متفاوت است . براى مثال ، در زيارت امام حسين عليه السلام مستحب است كه زائر از استعمال هرگونه بوى خوش و آراستگى ، اجتناب كند و با غبار راه و چهره اى ژوليده و اندوهناك ، وارد حرم شود (ر .ك : دانش نامه امام حسين عليه السلام : «مهم ترين آداب زيارت سيّد الشهدا عليه السلام ») .
2.اين قيد ، در باره زيارت امام على ، امام حسين و امام رضا عليهم السلام تكرار شده است.
گفتنى است كه معرفت اهل بيت عليهم السلام مراتبى دارد كه كمترينِ آنها ، شناخت جايگاه امامت و رهبرى اهل بيت و وجوب اطاعت از آنان است و بالاترينِ آنها نيز آشنايى با ويژگى هاى اخلاقى و عملى و فضائل و كمالات معنوى اهل بيت و ميزان تقرّبشان به ساحت قدس رُبوبى است .
بنا بر اين ، هر چه معرفت زائر نسبت به اهل بيت عليهم السلام بيشتر باشد ، ارزش زيارت او ، افزون تر است و بهره بيشترى از زيارت آنان ، خواهد داشت .
بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام
بر اين اساس ، بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام ، زيارت نامه اى است كه از معرفت بيشتر زائر نسبت به ويژگى ها و كمالات خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، حكايت كند . يكى از ياران امام هادى عليه السلام از ايشان خواست كه چنين زيارتى را به او ياد بدهد . وى درخواست خود را از امام عليه السلام ، چنين مطرح كرد :
عَلِّمنى ـ يَا ابنَ رَسولِ اللّهِ ـ قَولاً أَقُولُه ، بَليغا كاملاً إذا زُرتُ واحِدا مِنكُم . ۱ اى پسر پيامبر خدا! سخن كامل و همراه با بلاغتى را به من بياموز كه در زيارت هر يك از شما ، آن را بگويم .
امام هادى عليه السلام نيز در پاسخ به درخواست آن شخص ـ كه موسى بن عبد اللّه نام داشت ـ ، زيارت موسوم به «جامعه كبيره» را انشا فرمود . بنا بر اين ، اين زيارت ، زيارت نامه جامع و كاملى است كه همه ويژگى ها و برجستگى هاى اهل بيت عليهم السلام ، در آن ، جمع شده است و براى زيارت همه امامان ، مى توان از آن بهره گرفت .
بدين سان ، مى توان گفت كه «زيارت جامعه كبيره» ، ۲بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام در لفظ و معناست و از كوتاه ترين و در عين حال ، عالى ترين و قوى ترين
1.كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ۲ ، ص ۶۰۹ ، ح ۳۲۱۳ ، تهذيب الأحكام ، ج ۶ ، ص ۹۵ ، ح ۱ .
2.گفتنى است كه علّامه مجلسى ، چهارده «زيارت جامعه» را در بحار الأنوار (ج ۱۰۲ ، ص ۱۲۶ ـ ۲۱۰) آورده كه پنج نمونه از آنها ، در مفاتيح الجنان محدّث قمّى ، آمده است .
گفتنى است كه معرفت اهل بيت عليهم السلام مراتبى دارد كه كمترينِ آنها ، شناخت جايگاه امامت و رهبرى اهل بيت و وجوب اطاعت از آنان است و بالاترينِ آنها نيز آشنايى با ويژگى هاى اخلاقى و عملى و فضائل و كمالات معنوى اهل بيت و ميزان تقرّبشان به ساحت قدس رُبوبى است .
بنا بر اين ، هر چه معرفت زائر نسبت به اهل بيت عليهم السلام بيشتر باشد ، ارزش زيارت او ، افزون تر است و بهره بيشترى از زيارت آنان ، خواهد داشت .
بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام
بر اين اساس ، بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام ، زيارت نامه اى است كه از معرفت بيشتر زائر نسبت به ويژگى ها و كمالات خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، حكايت كند . يكى از ياران امام هادى عليه السلام از ايشان خواست كه چنين زيارتى را به او ياد بدهد . وى درخواست خود را از امام عليه السلام ، چنين مطرح كرد :
عَلِّمنى ـ يَا ابنَ رَسولِ اللّهِ ـ قَولاً أَقُولُه ، بَليغا كاملاً إذا زُرتُ واحِدا مِنكُم . ۱ اى پسر پيامبر خدا! سخن كامل و همراه با بلاغتى را به من بياموز كه در زيارت هر يك از شما ، آن را بگويم .
امام هادى عليه السلام نيز در پاسخ به درخواست آن شخص ـ كه موسى بن عبد اللّه نام داشت ـ ، زيارت موسوم به «جامعه كبيره» را انشا فرمود . بنا بر اين ، اين زيارت ، زيارت نامه جامع و كاملى است كه همه ويژگى ها و برجستگى هاى اهل بيت عليهم السلام ، در آن ، جمع شده است و براى زيارت همه امامان ، مى توان از آن بهره گرفت .
بدين سان ، مى توان گفت كه «زيارت جامعه كبيره» ، ۲بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام در لفظ و معناست و از كوتاه ترين و در عين حال ، عالى ترين و قوى ترين
1.كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ۲ ، ص ۶۰۹ ، ح ۳۲۱۳ ، تهذيب الأحكام ، ج ۶ ، ص ۹۵ ، ح ۱ .
2.گفتنى است كه علّامه مجلسى ، چهارده «زيارت جامعه» را در بحار الأنوار (ج ۱۰۲ ، ص ۱۲۶ ـ ۲۱۰) آورده كه پنج نمونه از آنها ، در مفاتيح الجنان محدّث قمّى ، آمده است .
باشد ، در حقيقت ، همه خير را براى او گِرد آورده است .
و به عكس ، نشناختن اهل بيت عليهم السلام ، موجب عدم دستيابى به توحيد و معرفت خداوند متعال است ، چنان كه از امام رضا عليه السلام روايت شده كه فرمود :
مَن عَرَفَهُم فَقَد عَرَفَ اللّهَ وَ مَن جَهِلَهُم فَقَد جَهِلَ اللّهَ . 1هر كه ايشان (اهل بيت) را شناخت ، خداوند را شناخته است و هر كه ايشان را نشناخت ، خداوند را نشناخته است .
اعتبار «زيارت جامعه»
نكته ديگرى كه پيش از آغاز شرح «زيارت جامعه» ، قابل توجّه است ، ميزان اعتبار آن و چگونگى استنادش به امام هادى عليه السلام است .
راه هاى اثبات صحّت حديث
به طور كلّى ، از چهار راه مى توان استناد سخنى را به پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان عليهم السلام ثابت كرد :
1 . تواتُر
تواتر ، بدين معناست كه در هر طبقه روايى (طبق اصطلاح رجالى آن) ، راويان خبر به تعدادى باشند كه هماهنگى آنان در گزارش غير واقعى حديث ، عادتا امكان پذير نباشد و اطمينانْ حاصل شود كه در ارائه گزارش ، خطايى صورت نگرفته است .
2 . گردآورى قرائن
اثبات صحّت حديث از راه گِردآورى قرائن ، بدين معناست كه هر چند گزارش ها در حدّى يقين آور نباشند ، ليكن قرائن مختلفى كه حكايت از درستى گزارش (روايت) دارند ، به قدرى باشند كه براى محقّق ، به صدور روايت و صحّت آن ،
1.الكافى ، ج ۴ ، ص ۵۷۹ ح ۲ .
اطمينان حاصل شود .
3 . قوّت متن
كارشناسان حديث و كسانى كه در شناخت سخنان اهل بيت عليهم السلام خبره اند ، مى توانند با ملاحظه متنِ گزارش هاى مستند به اهل بيت عليهم السلام و ارزيابى ضعف يا قوّت محتواى آنها ، ميزان اعتبار و استناد سخنى را به خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، مشخّص نمايند .
4 . سند قابل وثوق
چهارمين راه اثبات سخنى به اهل بيت عليهم السلام ، ارزيابى سند آن و اطمينان به صداقت كسانى است كه در سلسله سند ، قرار دارند .
گفتنى است كه راه هاى اوّل و دوم ، يقين آورند و راه سوم نيز مى تواند براى كارشناسان خبره ، اطمينان آور باشد ؛ ليكن راه چهارم ، اگر در كنار راه سوم يا دوم قرار نگيرد ، تنها مى تواند ظنّ به صدور روايت را اثبات نمايد .
قوّت متن «زيارت جامعه»
زيارت جامعه كبيره ، از منظر علم رجال ، داراى سندى معتبر است . ۱ علاوه بر آن ، متن و محتواى اين زيارت نامه نيز به قدرى قوى و هماهنگ با قرآن و ساير سخنان اهل بيت عليهم السلام است كه شمارى از كارشناسان عالى رتبه سخنان اهل بيت عليهم السلام ، آن را
1.در برنامه نرم افزار تخصصى رجالى شيعه «دراية النور» ، راويان «زيارت جامعه» با عبارت «ثقة على التحقيق» ، توثيق گرديده اند و در مجموع نيز روايت ، موثّق شمرده شده است . در بررسى اسناد زيارت ، مى توان گفت : اين زيارت ، به وسيله شيخ صدوق در كتاب من لا يحضره الفقيه و شيخ طوسى در تهذيب الأحكام ، از طريق سه نفر از اساتيد شيخ صدوق به نام هاى على بن احمد بن موسى و محمّد بن احمد سنانى و حسين بن ابراهيم بن احمد بن هشام مكتّب (كاتب) ، نقل شده است . اين سه نفر ، «زيارت جامعه» را از محمّد بن ابى عبداللّه كوفى ، از محمّد بن اسماعيل برمكى ، از موسى بن عبداللّه نَخَعى ، از امام هادى عليه السلام گزارش كرده اند . اگر چه برخى از افراد واقع در سند ، توثيق صريح ندارند ، ولى هيچ گونه تضعيف و جرحى نيز براى آنان ، گزارش نشده است . افزون بر آن ، شيخ صدوق ، از واژه هاى توصيفىِ «ترضّى» و «ترحّم» براى برخى از آنان ، استفاده كرده است كه بنا بر نظر پاره اى از رجاليان(همانند مرحوم شيخ عبداللّه مامقانى ومرحوم شيخ عناية اللّه قُهپايى)، گزارش هاى آنان را مقبوليت مى بخشد.
صحيح و استناد آن را به معصوم ، قطعى مى دانند .
مرحوم ملّا محمّدتقى مجلسى (مجلسى اوّل) ، در اين باره مى گويد :
فصاحت و بلاغت و جامعيت اوصافى كه هر يك از آنها در اخبار بسيار وارد شده ، دليل صحّت اين زيارت است .۱
همچنين فرزند مجلسى اوّل ، علّامه محمّدباقر مجلسى ، پس از شرح اين زيارت نامه در كتاب ارزشمند بحار الأنوار ، مى نويسد :
إنّما بَسَطتُ الكلامَ فى شرح تلك الزيارة قليلاً وَ إنْ لَم أستوف حقّها حذرا من الإطالة ؛ لأنَّها أصحّ الزيارات سندا و أعمّها موردا و أفصحها لفظا و أبلغها معنى و أعلاها شأنا . ۲
من براى پرهيز از طولانى شدن سخن ، شرح اين زيارت را تنها اندكى بسط دادم ، هر چند حقّ آن را به درستى به جا نياوردم ؛ چرا كه اين زيارت ، صحيح ترين سند و فراگيرترين نتيجه و محصول و فصيح ترين واژه ها و رساترين معنا و برترين جايگاه را دارد .
و در نوشتارى ديگر ، آورده است :
الزيارة نفسها شاهد عدل على صحّتها . ۳
اين زيارت ، به خودى خود ، گواه صادقى بر درستى خويش است .
همچنين حديث شناس معروف و محقّق پُرتلاش ، سيّد عبد اللّه شُبَّر ، در باره اين زيارت ، مى گويد :
إنَّ فصاحة ألفاظها وفقراتها وبلاغة مضامينها و عباراتها تنادى بصدورها من عين صافية نبعت عن ينابيع الوحى و الإلهام و تدعو إلى أنَّها خرجت من ألسنة نواميس الدين و معاقل الأنام ؛ فانّها فوق كلام المخلوق وتحت كلام الخالق . ۴
فصاحت كلمات و عبارات آن ، و رسايىِ مضمون و جملات آن ، بانگ مى زند كه چنين
1.شرح زيارت جامعه كبيره ، ص ۳۵ .
2.بحارالأنوار ، ج ۱۰۲ ، ص ۱۴۴ .
3.ملاذ الأخيار ، ج ۹ ، ص ۲۴۷ .
4.الأنوار اللامعة ، ص ۵ .
زيارتى از سرچشمه صافِ برآمده از چشمه وحى و الهام ، صادر شده است و آواز مى دهد كه از زبان صاحبانِ اسرار دين و دژهاى مردمان ، بيرون آمده است . پس اين (زيارت) ، به حقيقت فراتر از كلام مخلوق ، و فروتر از كلام خالق است .
علّامه ميرزا ابو الحسن شَعرانى نيز ـ كه از كارشناسان بزرگ معارف قرآن و حديث است ـ ، در اين باره مى گويد :
زيارت جامعه ، معانى اى را در برگرفته كه بسيار دورتر از آن است كه بر ذهنِ راويان حديث بگذرد ... و ظنّ برآمده به صدور اين حديث از اهل عصمت ، قوى تر از استناد صحيح است . ۱
بر اين اساس ، متن فاخر و عميق «زيارت جامعه» ـ كه از نگاه كارشناسان بزرگ حديث ، با قرآن و ساير احاديث اهل بيت عليهم السلام هماهنگىِ كامل دارد ـ ، خود ، شاهدى بر صدور آن از امام هادى عليه السلام است .
قرائن مؤيّد اعتبار «زيارت جامعه»
افزون بر قوّت متن و محتواى «زيارت جامعه» ، قرائن ديگرى نيز اعتبار آن را تأييد مى كنند . از آن جمله اند : آمدن اين زيارت نامه در كتاب من لا يحضره الفقيه ۲ ـ كه مؤلّف آن ، شيخ المحدّثين صدوق ، در مقدّمه ، تصريح كرده كه تنها رواياتى را در اين كتاب مى آورد كه آنها را صحيح مى داند و طبق آنها ، فتوا مى دهد ـ ۳ و نيز نقل اين زيارت نامه توسّط شيخ طوسى در تهذيب الأحكام .۴ همچنين مكاشفه ملّا محمّدتقى مجلسى ۵ و
1.شرح زيارت جامعه كبيره ، ص۲۶۳ .
2.كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ۲ ، ص ۶۰۹ ، ح ۳۲۱۳ .
3.همان ، ج ۱ ، ص ۱ مقدّمه .
4.تهذيب الأحكام ، ج ۶ ، ص ۹۵ ، ح ۱ .
5.براى نمونه ملامحمد تقى مجلسى (م ۱۰۷۰ ق) ، در باره يكى از مكاشفات خويش نگاشت : سندِ اين شكسته در اين زيارت ، چنين است كه بيست و هشت سال قبل از اين (حدود سال ۱۰۳۸ هـ ) به شرف زيارت حضرت اميرالمؤمنين ـ صلوات اللّه عليه ـ مشرّف شدم و به خاطر فاتر رسيد كه في الجمله ربطى پيدا كنم تا زيارتى با ربط به آن حضرت بتوانم كرد . مشغول رياضت شاقّه شدم و اكثر ايّام در «مقام حضرت صاحب الأمر» ـ صلوات اللّه عليه ـ كه در خارج نجف اشرف واقع است ، مى بودم و بعد از ده روز تقريبا كشفِ حجب شد و محبّتى مركّب از محبّت حق سبحانه و تعالى و محبّت آن حضرت ـ صلوات اللّه عليه ـ برايم حاصل شد و شب ها پروانه وار ، دور روضه مقدسه حضرت اميرالمؤمنين ـ صلوات اللّه عليه ـ مى گشتم و گاهى در رواق عمران ، و روزها در مقامِ صاحب الأمر مى بودم تا به مرتبه اى كه مى يافتم اگر دو سه روز ديگر آن جا مى ماندم ، واصل مى شدم و با خود ، قرار كرده بودم كه اگر بمانم ، در زمستان در نجف اشرف باشم . و مكاشفات بسيارى رو داده بود تا آن كه شبى در رواق عمران نشسته بودم . سنه اى (چُرتى) مرا گرفت و ديدم گويا در سامرّا بر درِ روضه مقدسه امام هادى و امام عسكرى عليهماالسلام هستم و قبر آن دو بزرگوار ، در نهايت ارتفاع و طول و عرض بود و روپوشى از مخمل سبز بر صندوق قبر بود و حضرت صاحب الامر ـ صلوات اللّه عليه ـ پشت بر صندوق داده ، رو به درگاه بودند . همين كه نگاهم به حضرت افتاد ، شروع كردم به خواندن اين زيارت جامعه كه در حفظ داشتم . غرضم زيارت بود ، با مدّاحى حضرات . چون زيارت تمام شد ، حضرت فرمودند : «نعمت الزيارة» ؛ يعنى : «خوب زيارتى است» . عرض نمودم - و اشاره به قبر [حضرت هادى] كردم ـ كه زيارتِ جدّ شما [حضرت امام هادى عليه السلام ] است . حضرت ، تقرير فرمودند و فرمودند : «داخل [حرم] شو ...» و اين بنده شك ندارم در آن كه اين زيارت ، از آن حضرت (يعنى امام هادى عليه السلام ) است (شرح زيارت جامعه كبيره ، ص ۳۳ ـ ۳۶) .
نيز حكايت سيدِ رشتى ، ۱ قرائن ديگرى هستند كه اعتبار اين متن را تأييد مى نمايند .
آسيب شناسى زيارت
سخن آخر ، اين كه آسيب شناسى زيارت اهل بيت عليهم السلام ، يكى از مسائل مهمّى است كه براى بهره بردارى از بركات زيارت آنان ، لازم و ضرور است ؛ زيرا بدون توجّه به اين مسئله ، چه بسا زائر ، كارى را انجام دهد كه ريشه در تعاليم اهل بيت عليهم السلام ندارد و چه بسا موجب وَهْنِ مذهب و بدبينى ساير مسلمانان به پيشوايان مكتب تشيّع شود ، مانند : بستن نخ و قفل و زنجير به در و پنجره ضريح امامان و امام زادگان ، همچنين انجام دادن اعمال و حركات ناصواب و موهن به هنگام ورود به حرم امامان عليهم السلام . رهبر انقلاب اسلامى آية اللّه خامنه اى ، در اين باره ، در يكى از سخنرانى هاى خود ، مطالبى ارزنده ايراد فرموده اند . در اين سخنرانى ، آمده است :
يك بدعت عجيب و غريب و نامأنوس در بابِ زيارتْ درست كرده اند ، بدين ترتيب كه وقتى مى خواهند قبور مطهّر ائمّه عليهم السلام را زيارت كنند ، از درِ صحن كه وارد مى شوند ، روى زمين مى خوابند و سينه خيز ، خود را به حرم مى رسانند!
1.ر .ك : مفاتيح الجنان ، ص ۱۰۷۲ .
موضوعات مرتبط: متن ومطلب سخنرانی،امام حسین ع ، متن ومطلب سخنرانی،امام رضا ع ، زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا
درآمد
واژه شناسى «زيارت»
واژه «زيارت» ، از ريشه «زور» ، به معناى ميل كردن به چيزى و روى گردانى از چيزى ديگر است و از اين رو ، ديدارهايى كه داراى اين مضمون و حامل اين پيام باشند ، زيارت ناميده مى شوند . ابن فارِس ، در اين باره مى گويد :
الزاء و الواو و الراء ، أصل واحد يدلّ على الميل و العدول ... و من الباب الزائر لأنّه إذا زارك فقد عدل عن غيرك . ۱
زاء و واو و راء (زور) ، از يك ريشه اند كه بر تمايل و انصراف ، دلالت مى كنند ... و زائر نيز از همين ريشه است ؛ زيرا وقتى زائر ، تو را زيارت كند ، از ديگرى روى گردانده است .
ابن منظور نيز اين معنا را تأييد كرده ، مى گويد :
زار فلان فلانا أى مال إليه . و التزوير : كرامة الزائر و إكرام المزور للزائر . ۲
فلانى ، فلانى را زيارت كرد ؛ يعنى به او روى آورد . تزوير نيز به معناى بزرگ شمرده شدن زائر و اِكرام او توسّط زيارت شونده است .
طُرَيحى هم مى گويد :
وَ الزيارة فى العرف : قصد المزور إكراما له وَ تعظيما له وَاستئناسا به . ۳
زيارت ، در عرف ، آهنگِ زيارت شونده را كردن ، به منظور تكريم و بزرگداشت او و همدم
1.معجم مقاييس اللغة ، ج ۲ ، ص ۳۶.
2.لسان العرب ، ج ۴ ، ص ۳۳۵ .
3.مجمع البحرين ، ج ۲ ، ص ۷۹۲ .
صفحه یک
توحيدى سودمندتر باشد ، انجام دادن آن ، بيشتر مورد تأكيد است و بر اين اساس ، زيارت خويشاوندان ، اهل ايمان ، دانشمندان ، اولياى الهى و بويژه خاندان خاتم انبيا صلى الله عليه و آله ، در زندگانى و پس از مرگ آنها ، توصيه شده است .
زيارت اَحيا
زيارت اهل ايمان ، به قدرى در سازندگى فردى و اجتماعى انسان مؤثّر است كه در برخى از روايات ، همسنگ زيارت خداوند متعال و يا زيارت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شمرده شده است . بنا به روايتى ، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرموده است :
مَن زارَ أخاهُ المُؤمِنَ إِلى مَنزِلِهِ لا حاجَةً مِنهُ إليهِ كُتِبَ مِن زُوّارِ اللّهِ ، وَ كانَ حَقيقا عَلَى اللّهِ أَنْ يُكْرِمَ زائِرَهُ . ۱ هر كه نه به قصد نيازخواهى ، بلكه به نيّت ديدن برادر مؤمن خود به خانه او برود ، از ديداركنندگانِ خدا شمرده مى شود و بر خداست كه ديدار كننده خود را گرامى بدارد .
و در حديثى ديگرى از ايشان ، آمده است :
مَن زارَ أَخاهُ فى بَيتِهِ قالَ اللّهُ عز و جل لَهُ : أنتَ ضَيفِى و زائِرى ، عَلىَّ قِراكَ وَ قَد أوجَبْتُ لَكَ الجَنَّةَ بِحُبِّكَ إيّاهُ . ۲ هر كه براى ديدن برادر خود به خانه اش برود ، خداوند عزّوجلّ به او مى فرمايد : «تو ميهمان و زائر من هستى . پذيرايى از تو ، برعهده من است و من ، به پاداش محبّت تو نسبت به او ، بهشت را بر تو واجب كردم» .
و در روايت ديگرى از پيامبر صلى الله عليه و آله ، مى خوانيم :
مَن زارَ عالِما فَكَأَنَّما زارَنى . ۳ هر كه دانشمندى را ديدار كند ، گويى مرا زيارت كرده است .
گفتنى است كه در مورد خويشاوندان ، افزون بر زيارت ، نيكى كردن و بذل مال نيز
1.الرسائل ، شهيد ثانى ، ص ۳۳۱ ؛ بحارالأنوار ، ج ۷۷ ، ص ۱۹۲ .
2.الكافى ، ج ۲ ، ص ۱۷۷ ، ح ۶ .
3.الفردوس ، ج ۵ ، ص ۴۸۵ ، ح ۸۸۲۹ .
توحيدى سودمندتر باشد ، انجام دادن آن ، بيشتر مورد تأكيد است و بر اين اساس ، زيارت خويشاوندان ، اهل ايمان ، دانشمندان ، اولياى الهى و بويژه خاندان خاتم انبيا صلى الله عليه و آله ، در زندگانى و پس از مرگ آنها ، توصيه شده است .
زيارت اَحيا
زيارت اهل ايمان ، به قدرى در سازندگى فردى و اجتماعى انسان مؤثّر است كه در برخى از روايات ، همسنگ زيارت خداوند متعال و يا زيارت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شمرده شده است . بنا به روايتى ، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرموده است :
مَن زارَ أخاهُ المُؤمِنَ إِلى مَنزِلِهِ لا حاجَةً مِنهُ إليهِ كُتِبَ مِن زُوّارِ اللّهِ ، وَ كانَ حَقيقا عَلَى اللّهِ أَنْ يُكْرِمَ زائِرَهُ . ۱ هر كه نه به قصد نيازخواهى ، بلكه به نيّت ديدن برادر مؤمن خود به خانه او برود ، از ديداركنندگانِ خدا شمرده مى شود و بر خداست كه ديدار كننده خود را گرامى بدارد .
و در حديثى ديگرى از ايشان ، آمده است :
مَن زارَ أَخاهُ فى بَيتِهِ قالَ اللّهُ عز و جل لَهُ : أنتَ ضَيفِى و زائِرى ، عَلىَّ قِراكَ وَ قَد أوجَبْتُ لَكَ الجَنَّةَ بِحُبِّكَ إيّاهُ . ۲ هر كه براى ديدن برادر خود به خانه اش برود ، خداوند عزّوجلّ به او مى فرمايد : «تو ميهمان و زائر من هستى . پذيرايى از تو ، برعهده من است و من ، به پاداش محبّت تو نسبت به او ، بهشت را بر تو واجب كردم» .
و در روايت ديگرى از پيامبر صلى الله عليه و آله ، مى خوانيم :
مَن زارَ عالِما فَكَأَنَّما زارَنى . ۳ هر كه دانشمندى را ديدار كند ، گويى مرا زيارت كرده است .
گفتنى است كه در مورد خويشاوندان ، افزون بر زيارت ، نيكى كردن و بذل مال نيز
1.الرسائل ، شهيد ثانى ، ص ۳۳۱ ؛ بحارالأنوار ، ج ۷۷ ، ص ۱۹۲ .
2.الكافى ، ج ۲ ، ص ۱۷۷ ، ح ۶ .
3.الفردوس ، ج ۵ ، ص ۴۸۵ ، ح ۸۸۲۹ .
مورد تأكيد قرار گرفته است . ۱
زيارت اموات
از نظر اسلام ، انسان ، پس از مرگ نيز داراى حيات برزخى است . از اين رو ، زيارت اموات ، ديدار با بدن هاى پوسيده و بى جان نيست ؛ بلكه زيارت ارواحى است كه در عالم برزخ ، زندگى مى كنند و از آن كه ديدارشان كنيم ، شاد مى گردند و ارتباط با آنان ، براى ما عبرت آموز و در زندگى مادّى و معنوى ما ، مفيد و مؤثّر است . برترين شاگرد مكتب خاتم الأنبيا ، امام على عليه السلام ، در حديثى ، در باره برخى از آثار و بركات زيارت مُردگان ، چنين مى فرمايد :
زُورُوا مَوتاكُم فَإِنَّهُم يَفرَحُونَ بِزِيارَتِكُم ، وَ ليَطلُبِ الرَّجُلُ حاجَتَهُ عندَ قَبرِ أَبيهِ وَ اُمِّهِ بَعدَ ما يَدعُو لَهُما . ۲ مُردگان خود را زيارت كنيد ؛ زيرا آنان از ديدار شما خوش حال مى شوند . انسان ، حاجت خود را بايد در كنار قبر پدر و مادرش و پس از آن كه براى آنها دعا كرد ، [از خدا] بخواهد .
سيره پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ۳ نيز گواهى بر اهمّيت زيارت اموات و تشويق به اين سنّت مفيد و سازنده است . در صحيح مسلم ، آمده است :
زارَ النَبِيُ قَبرَ اُمِّهِ فَبَكى وَ أبكَى مَن حَولَهُ .... فَقالَ : فَزُورُوا القُبورَ ، فَإنَّها تُذَكِّرُ المَوتَ . ۴
1.ر . ك : ميزان الحكمة ، ج ۴ ، ص ۲۰۱۳ ، باب ۱۸۲ «الرّحم ؛ خويشاوندى» .
2.الخصال : ص ۶۱۸ ، ح ۱۰ .
3.رواياتى كه دلالت بر جواز و استحباب زيارت قبور دارند ، در منابع اهل سنّت ، فراوان است . براى نمونه ، ر .ك : صحيح مسلم ، ج ۲ ، ص ۶۷۱ ، ح ۱۰۵ ـ ۱۰۷ ؛ سنن أبى داوود ، ج ۳ ، ص ۲۱۸ ، ح ۳۲۳۴ ؛ سنن ابن ماجة ، ج ۱ ، ص ۵۰۰ ، ح ۱۵۷۰ و ص ۵۰۱ ، ح ۱۵۷۱، السنن الكبرى ، ج ۴ ، ص ۱۳۱ ، ح ۷۲۰۷ ، بر پايه اين روايات معتبر ، اهل سنّت نيز ، مانند پيروان اهل بيت عليهم السلام ، معتقد به استحباب زيارت قبورند و تنها جريان وهّابيت است كه با شبهه هاى واهى ، زيارت قبور را زير سؤال مى برند .
4.صحيح مسلم ، ج ۲ ، ص ۶۷۱ ، ح ۱۰۸ . نيز ، ر . ك : مسند ابن حنبل ، ج ۳ ، ص ۴۴۴ ، ح ۹۶۹۴ ؛ سنن ابى داوود ، ج ۳ ، ص ۲۱۸ ، ح ۳۲۳۴ ؛ سنن ابن ماجة ، ج ۱ ، ص ۵۰۱ ، ح ۱۵۷۲ ؛ المستدرك على الصحيحين ، ج ۱ ، ص ۵۳۱ ، ح ۱۳۹۰ .
مورد تأكيد قرار گرفته است . ۱
زيارت اموات
از نظر اسلام ، انسان ، پس از مرگ نيز داراى حيات برزخى است . از اين رو ، زيارت اموات ، ديدار با بدن هاى پوسيده و بى جان نيست ؛ بلكه زيارت ارواحى است كه در عالم برزخ ، زندگى مى كنند و از آن كه ديدارشان كنيم ، شاد مى گردند و ارتباط با آنان ، براى ما عبرت آموز و در زندگى مادّى و معنوى ما ، مفيد و مؤثّر است . برترين شاگرد مكتب خاتم الأنبيا ، امام على عليه السلام ، در حديثى ، در باره برخى از آثار و بركات زيارت مُردگان ، چنين مى فرمايد :
زُورُوا مَوتاكُم فَإِنَّهُم يَفرَحُونَ بِزِيارَتِكُم ، وَ ليَطلُبِ الرَّجُلُ حاجَتَهُ عندَ قَبرِ أَبيهِ وَ اُمِّهِ بَعدَ ما يَدعُو لَهُما . ۲ مُردگان خود را زيارت كنيد ؛ زيرا آنان از ديدار شما خوش حال مى شوند . انسان ، حاجت خود را بايد در كنار قبر پدر و مادرش و پس از آن كه براى آنها دعا كرد ، [از خدا] بخواهد .
سيره پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ۳ نيز گواهى بر اهمّيت زيارت اموات و تشويق به اين سنّت مفيد و سازنده است . در صحيح مسلم ، آمده است :
زارَ النَبِيُ قَبرَ اُمِّهِ فَبَكى وَ أبكَى مَن حَولَهُ .... فَقالَ : فَزُورُوا القُبورَ ، فَإنَّها تُذَكِّرُ المَوتَ . ۴
1.ر . ك : ميزان الحكمة ، ج ۴ ، ص ۲۰۱۳ ، باب ۱۸۲ «الرّحم ؛ خويشاوندى» .
2.الخصال : ص ۶۱۸ ، ح ۱۰ .
3.رواياتى كه دلالت بر جواز و استحباب زيارت قبور دارند ، در منابع اهل سنّت ، فراوان است . براى نمونه ، ر .ك : صحيح مسلم ، ج ۲ ، ص ۶۷۱ ، ح ۱۰۵ ـ ۱۰۷ ؛ سنن أبى داوود ، ج ۳ ، ص ۲۱۸ ، ح ۳۲۳۴ ؛ سنن ابن ماجة ، ج ۱ ، ص ۵۰۰ ، ح ۱۵۷۰ و ص ۵۰۱ ، ح ۱۵۷۱، السنن الكبرى ، ج ۴ ، ص ۱۳۱ ، ح ۷۲۰۷ ، بر پايه اين روايات معتبر ، اهل سنّت نيز ، مانند پيروان اهل بيت عليهم السلام ، معتقد به استحباب زيارت قبورند و تنها جريان وهّابيت است كه با شبهه هاى واهى ، زيارت قبور را زير سؤال مى برند .
4.صحيح مسلم ، ج ۲ ، ص ۶۷۱ ، ح ۱۰۸ . نيز ، ر . ك : مسند ابن حنبل ، ج ۳ ، ص ۴۴۴ ، ح ۹۶۹۴ ؛ سنن ابى داوود ، ج ۳ ، ص ۲۱۸ ، ح ۳۲۳۴ ؛ سنن ابن ماجة ، ج ۱ ، ص ۵۰۱ ، ح ۱۵۷۲ ؛ المستدرك على الصحيحين ، ج ۱ ، ص ۵۳۱ ، ح ۱۳۹۰ .
تقسيم شده است . اين ، خبرى است كه ما داريم . شما چه خبر داريد؟
امام عليه السلام ، سپس رو به يارانش كرد و فرمود :
أَما لَو اُذِنَ لَهُم فِي الكَلامِ لَأَخبَرُوكُم أَنَّ خَيرَ الزّادِ التَّقْوى .1 بدانيد كه اينان ، اگر اجازه سخن گفتن مى داشتند ، به شما خبر مى دادند كه : بهترين ره توشه ، پرهيزگارى است .
زيارت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام
از آن جا كه پيوند با پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و خاندان پاك او ، بيشترين نقش را در سعادت و خوش بختى انسان در دنيا و آخرت دارد ، زيارت كردن آنان در حيات و مماتشان ، بيش از ديگران توصيه شده است . در حديث است كه امام حسين عليه السلام از جدّش پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پرسيد :
يا أَبتَاهُ! ما لِمَنْ زارَكَ؟ پدر جان! كسى كه شما را زيارت كند ، چه [پاداشى] خواهد داشت ؟
پيامبر صلى الله عليه و آله ، در پاسخ فرمود :
يا بُنَىَّ! مَنْ زارَنى حَيّا وَ مَيِّتا أَو زارَ أَباكَ أَو زارَ أَخاكَ أَو زارَكَ كانَ حَقّا عَلَىَّ اَن أَزُورَهُ يَومَ القِيامَةِ وَاُخَلِّصَهُ مِنْ ذُنُوبِهِ . ۲ پسركم! هر كه زنده و مُرده من يا پدرت يا برادرت يا تو را زيارت كند ، بر من است كه در روز قيامت ، ديدارش كنم و او را از گناهانش نجات دهم .
همچنين از امام صادق عليه السلام روايت شده كه فرمود :
مَن زارَنا فى مَماتِنا فَكَأَنَّما زارَنا فى مَحيانا . ۳ هر كه پس از درگذشتمان ، ما را زيارت كند ، چنان است كه در زمان زنده بودنمان ، ما را زيارت كرده است .
1.نهج البلاغة ، حكمت ۱۳۰ .
2.الكافى ، ج ۴ ، ص ۵۴۸ ، ح ۴ .
3.المزار ، مفيد ، ص ۲۰۱ ، ح ۳ .
فضيلت زيارت سيد الشهدا عليه السلام
ملاحظه احاديثى كه در باره فضيلت زيارت امام حسين عليه السلام آمده اند و مقايسه آنها با رواياتى كه در باره فضيلت زيارت ساير خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله وارد شده اند ، به روشنى نشان مى دهد كه زيارت ايشان ، بيش از ديگر اهل بيت عليهم السلام مورد توصيه و تأكيد است .
اين روايات ، نه تنها زيارت سيّد الشهدا عليه السلام را بافضيلت ترين كار و همانند زيارت خدا و پيامبر او توصيف مى نمايند ؛ بلكه تصريح مى كنند كه زيارت ايشان ، بر هر مؤمنِ معترف به امامت امامان عليهم السلام ، واجب است و كسى كه بتواند آن امام بزرگوار را در كربلا زيارت كند ، امّا سستى ورزد ، حقّى از حقوق خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله را ترك كرده است و با اين جفاكارى ، مورد عاقّ اهل بيت عليهم السلام واقع مى گردد و بدين سان ، از خيرات و بركات فراوانى محروم مى شود و از ايمان و عمرش كاسته مى گردد .
همچنين در بيان ثواب زيارت امام حسين عليه السلام ، برخى احاديث ، آن را برابر با پاداش به جا آوردن حجّ واجب و عمره پس از آن مى دانند و برخى ، معادل پاداش حج گزاردنِ كسى مى دانند كه موفّق به گزاردن حجّ واجب خويش نشده است ؛ بلكه شمارى از احاديث ، فضيلت زيارت امام حسين عليه السلام را بسيار بيشتر از اين و برابر با هزار حج ، شمرده شده اند . ۱
فضيلت زيارت ساير اهل بيت عليهم السلام
نكته قابل توجّه ، اين كه بر پايه حديثى كه شيخ صدوق از امام صادق عليه السلام نقل كرده ، فضيلتِ (ثوابِ) زيارت ساير اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله با فضيلت زيارت امام حسين عليه السلام ، برابر است . متن حديث ، چنين است :
مَن زارَ واحِدا مِنّا كانَ كَمَن زار الحُسينَ عليه السلام . ۲
1.ر .ك : دانش نامه امام حسين عليه السلام ، بخش سيزدهم : زيارت امام حسين عليه السلام / رواياتى در باره برابر بودن زيارت امام حسين عليه السلام با حج و عمره .
2.ثواب الأعمال ، ص ۹۸ .
هر كه يكى از ما را زيارت كند ، چنان است كه حسين عليه السلام را زيارت كرده است .
اين حديث ، مى تواند اشاره به اين معنا باشد كه حكمت موجود در زيارت امام حسين عليه السلام ، در زيارت ساير امامان عليهم السلام نيز وجود دارد ، هر چند با تفاوت شرايط سياسى و اجتماعى و آثار مترتّب بر زيارت ، ممكن است فضيلت زيارتشان ، متفاوت باشد .
فضيلت زيارت امام رضا عليه السلام
نكته تأمّل برانگيزتر ، اين كه برخى احاديث ، تصريح كرده اند كه زيارت امام رضا عليه السلام ، برابر با يك ميليون حج است و بيش از زيارت امام حسين عليه السلام ، فضيلت دارد . محمّد بن ابى نصر بِزَنْطى مى گويد : در نوشته اى از امام رضا عليه السلام خواندم :
أَبلِغْ شيعَتى أَنَّ زِيارَتى تَعدِلُ عِندَ اللّهِ تَعالى أَلفَ حَجَّةٍ .به شيعيان من برسان كه زيارت من ، نزد خداوند متعال ، برابر با يكهزار حج است .
وى مى افزايد كه اين موضوع را با امام جواد عليه السلام در ميان گذاشتم كه : چگونه مى شود زيارت ايشان ، برابر با يكهزار حج باشد؟!
امام جواد عليه السلام پاسخ داد :
أَى وَاللّهِ وَ أَلفَ أَلفِ حَجَّةٍ لِمَنْ زارَهُ عارِفا بِحَقِّهِ ! ۱ به خدا سوگند ، آرى! براى كسى كه او را با معرفت به حقّش ، زيارت كند ، برابر با يك ميليون حج است .
گفتنى است كه اين حديث ، به روشنى نشان مى دهد كه در اين گونه احاديث ، عدد ، مفهومى ندارد ؛ بلكه مقصود از آن ، مطلقِ كثرت است .
در حديث ديگرى ، على بن مهزيار از امام جواد عليه السلام مى پرسد كه : فضيلت زيارت پدرت امام رضا عليه السلام بيشتر است يا زيارت امام حسين عليه السلام ؟
ايشان ، در پاسخ مى فرمايد :
1.كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ۲ ، ص ۵۸۲ ، ح ۳۱۸۲ .
زِيارَةُ أَبى أَفضَلُ ، وَ ذلِكَ أَنَّ أَبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام يَزُورُهُ كُلُّ النّاسِ وَ أَبى لا يَزُورُهُ إِلّا الخَواصُّ مِنَ الشِّيعَةِ .۱ زيارت پدرم ، برتر است ؛ زيرا ابا عبداللّه عليه السلام را همه مردمان ، زيارت مى كنند ؛ امّا پدرم را جز شيعيان خاص ، زيارت نمى كنند .
و اين ، همان نكته اى است كه پيش از اين ، بدان اشاره شد كه شرايط سياسى ـ اجتماعى ، در ارزيابى فضيلت زيارت هر يك از خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله نقش دارد .
تبيينِ ترجيح داشتن زيارت اهل بيت عليهم السلام بر حج
براى تبيين و توضيح روايات ياد شده كه فضيلت زيارت اهل بيت عليهم السلام را به مراتبْ بيش از حج ، مطرح كرده اند ، اين نكات ، قابل توجّه است :
1 . موضوع سنجش
براى فهم دقيق احاديث ياد شده ، نخستين نكته اى كه توجّه به آن ضرور است ، اين است كه بى ترديد ، موضوع سنجش ، در احاديثى كه با صراحت يا با ملازمه ، زيارت اهل بيت عليهم السلام را برتر از حجْ مطرح كرده اند ، مقايسه ميان حجّ واجب با زيارتِ مستحب نيست ؛ بلكه مقايسه ميان حجّ مستحب با زيارت است . بدين جهت ، در برخى احاديث ، تصريح شده است كه زيارت سيّد الشهدا عليه السلام نمى تواند جايگزين حَجّة الإسلام (حجّ واجب) شود ؛ ۲ بلكه براى كسى كه توان گزاردن حج را ندارد ، زيارت ، پاداش حج را دارد تا هنگامى كه توان حج گزاردن را پيدا كند . ۳
بنا بر اين ، مقصود از احاديثى كه زيارت اهل بيت عليهم السلام را با فضيلت تر از حج دانسته اند ، اين است كه پس از انجام دادن حجّ واجب ، در شرايط ويژه اى كه توضيح خواهيم داد ، زيارت اهل بيت عليهم السلام از فضيلت بيشترى برخوردار است .
1.الكافى ، ج ۴ ، ص ۵۸۴ ، ح ۱ .
2.ر . ك : تهذيب الأحكام ، ج ۶ ، ص ۵۰ ، ح ۱۱۴ ؛ المزار ، مفيد ، ص ۴۷ ، ح ۲ ؛ كامل الزيارات ، ص ۳۲۲ ، ح ۵۴۷ .
3.ر .ك : كامل الزيارات ، ص ۲۹۷ ، ح ۴۹۲ ؛ بحارالأنوار ، ج ۱۰۱ ، ص ۳۱ ، ح ۲۱ .
موضوعات مرتبط: زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا
🔻رهبر انقلاب روز گذشته در جلسه درس خارج فقه:
🔹الحمدلله جوانهای ما راه را پیدا کردند و میلیونها نفر از مردم ما و مردم غیر ما، مردم عراق و دیگران، در این راه حرکت میکنند، این هم یکی از حوادث بسیار برجستهای است که خدای متعال منت گذاشته بر ما و این حادثه را برای ما خلق کرده است، این شد یک نماد.
🔺همیشه #اربعین پیادهروی بود امّا این حرکت عظیم که یک نماد بسیار زیبا و پرشکوهی از حضور پیروان اهلبیت و علاقمندان به اهلبیت هست؛ این نبود، ما این را نداشتیم، این را خدای متعال در اختیار ما گذاشت، خدا را بایستی #شاکر باشیم. ۹۶/۸/۱۵
#️⃣هشتگ اختصاصی: #به_رهبری_حسین
☑️مطالبدربارهرهبرانقلاب👇
http://telegram.me/joinchat/BVJQOTudY71xuff_eM03yg
موضوعات مرتبط: زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا ، مطلب در مورد زیارت اربعین
/ سیاحت مادے و سیاحت معنوے /
توریسم سفر و پول خرج ڪـردن براے دنیاست
زیارت سفر و پول خرج ڪـردن به سوے معنویت است
_و این دو ڪـاملا در تقابل هستند_
لذا روشنفـڪـران غرب زده و آنها ڪـه دنبال غربے شدن ڪـشور هستند گرچه قلبا امام حسین علیه السلام را دوست دارند اما مے بینیم عملا با زیارت مخالفت مے ڪـنند...
مصاحبه تلویزیونے اربعین 96
موضوعات مرتبط: متن ومطلب سخنرانی،امام حسین ع ، سخنان علما و شخصیت ها ، زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا ، مطلب در مورد زیارت اربعین ، کلمات قصار و سخنان کوتاه علما و بزرگان
برچسبها: فرق توریسم و زیارت , زیارت و توریسم کاملا در تقابل هم هستند , علت مخالفت غرب زدگان و روشنفکران با زیارت
نکته ي بسيار مهم که بايد به آن توجه کرد اين است که :
بسياري از منابع مالي در ساخت ضريح و گنبد مراقد اهل بيت عليهم السلام از " کمک هاي مردمي و از موقوفات است و ما نمي توانيم بر خلاف خواست مردم و واقفين، آن اموال را صرف فقراء کنيم؛"
مردم به خوبي مراکز جمع آوري کمک به فقراء را مي دانند و کم و بيش نيز کمک مي کنند اما وجود فقراء موجب ناديده گرفتن نیّت خاص مردمي نمي شود.
برفرض که ما از طلاکاري و نقره کاري اين مراکز مقدس صرفنظر کنيم،:
آيا با هزينه کردن آن در راه فقراء، فقر ريشه کن خواهد شد؟
مطمئنا چنين واقعه ا ي روي نخواهد داد زيرا تاکنون چندين برابر اين هزينها صرف فقرا شده اما هنوز هم ريشه کن نشده است،
""لذا بايد گفت: هر سخن جائي و هر نکته مکاني دارد.""
ضمنًا این سوالات ناشی از :
1) درک و تلقی ناقص ضعیف ما نسبت به دین است.
2) تبلیغات ، تخریب ها وشبهات وهابیت که دشمنی متعصبانه اش با اهل بیت در سالهای اخیر بر کسی پوشیده نیست.
3) افرادی که چند برابر این اموال را خرج مناطق تفریحی و فساد و عیش و نوش خود می کنند اما فقرا را فقط در مورد ساخت هزینه برای حرم و عزاداری یاد می کنند " اما توجه ندارند که اتفاقًا در پازل هزینه های تفریح و عیاشی و فساد جای هم دردی و کمک به فقرا بیشتر احساس می شود و نمود دارد"
موضوعات مرتبط: زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا
برچسبها: کمک به فقرا منبع خود را دارد ساخت اماکن مقدسه هم ا
پاسخ :
1) باید توجه داشت : حرم امامان خانه و محل زندگی ایشان نیست"
بلکه " محل عبادت و زیارت و اجتماع مسلمین و شیعیان است پس لازم است با منزل امام متفاوت باشد"
2) لازم است به این نکته توجه شود که امامان شیعه با توجه به جایگاه و شخصیت بلندشان" مورد توجه و رجوع مردم بودند و در عین ساده زیستی دارای منازل وسیع و کنیز و خدمه بوده اند ". به غر از چند معصوم اول که با توجه به شرایط سخت اقتصادی عمومی جامعه در سطح آن روز زندگی کرده اند .
لذا ساخت گنبد " طلا فعل معصومین نیست که با ساده زیستی آنها تعارض داشته باشد".
در ضمن ساختن گنبد طلا از " لحاظ فقهی مشمول اصل حلیّت " است.
و به نظر نمی رسد ساخت گنبد با توجه به آثار و منافع بسیار و حلیّت ، ائمه از این اقدام ناراضی باشند.
توجه کنیم که :
تجمل گرایی جاهایی ممنوع است که :
منشأ عقلایی ندارد و نوعی اسراف باشد
و همچنین کمالی در پی نداشته باشد ،
در حالی که ساخت گنبد طبق آیات زیر وظیفه مردم است:
1) تعظیم شعائر الهی است:
( و من یعظم شعائر الله فإنّها من تقوی القلوب/الحج/32. )
هر كس شعائر الهى را تعظيم و تكريم كند، آن نشانه تقواى دلها است.
2)طبق آیه ی شریفه ی مصداق مودت به اقربای پیامبر ص است:
( قل لا اسئلکم علیه اجرًا الّا المودة فی القربی )(32/شوری)
بگو از شما مزد رسالت نمی خواهم مگر مودت به خویشانم را
موضوعات مرتبط: زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا
برچسبها: ساختن حرم و گنبد منشأ قرآنی دارد , طبق آیات قرآن ساختن حرم وظیفه ی مسلمین است
اسراف يه معناي مصرف بيهوده يا مصرفي است که غرض عقلائي در آن تصور نشود در حاليکه هيچ يک از اين دو امر در طلاکاري و تزيين مراقد ائمه عليهم السلام وجود ندارد
و از سوي ديگر برخي مي گويند آيا کمک به فقرا بر طلا کاري گنبد ائمه ترجيح ندارد؟
در پاسخ بايد گفت که اسلام قوانين خاصي را براي تامين نيازمندان وضع کرده است که مي توان به مساله زکات و خمس و صدقات و ... اشاره نمود، اگر همه ي افراد به اين واجب مهم عمل مي کردند مشکل فقرا نيز تا حدي مرتفع مي شد
بنابراین، مشکل فقر در جامعه، ناشی از عدم پرداخت حقوق مالی همچون زکات و خمس است نه مطلا کردن چند گنبد و ضریح.
تصور کنید که زیارت امام رضا(ع) رفته اید، اگر به جای ضریح نقره ای، آهن و حلبیِ رنگ کرده بود، یا هر چیز دیگر، آیا خودمان نمی گفتیم که چقدر بی قابل است؟ چقدر بی مهری نسبت به امامان کرده ایم و برای او ارزش قائل نشده ایم؟ آیا به خود چنین نمی گفتیم؟
موضوعات مرتبط: زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا
برچسبها: بنابراین , مشکل فقر در جامعه , ناشی از عدم پرداخت حقوق مالی همچون زکات و خمس است
اما ظواهر و امور ظاهري هم از اهميت بسياري برخوردار است .
و نمي توان تاثير شگرف امور ظاهري را در جلب توجه و تاليف قلوب به سمت اين مكان ها و در نتيجه، بهره مندي از معنويت و روحانيت موجود در حرم ها و اماکن مقدّسه ، انكار كرد .
دستوراتي استحبابي مانند:
خوش صدا بودن موذن و قاري قرآن
يا زيبا و آراسته بودن امام جماعت
نشان مي دهد كه:
توجه به ظواهر و بهره گيري از قدرت احساسات و تمايلات بصري و حسي بشر براي رهيافت به حقيقت باطني قابل انكار نيست.
موضوعات مرتبط: زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا
برچسبها: جایگاه ظاهر در دین اسلام , جایگاه و هدف ظاهر آراسته حرم
و هنگامي که قصد تكريم و تجليل از اشخاص بي بديل همچون امامان معصوم است،
بايد تفاوتي بين آنها و ديگر شخصيت هاي مورد احترام انسان ها و يا بارگاه هاي ديگر سلاطين وجود داشته باشد تا تصور نوعي همساني براي بينندگان حاصل نشود ؛اين امر در عين كم توجهي اكثر مردم ،از اهميت بسزايي برخوردار است .
مثلا در بارگاه امامين كاظمين ديده مي شود كه بر خلاف سنت معماري اسلامي و شرقي، روي يك بارگاه دو گنبد قرارگرفته تا نشان دهد در زير اين بقعه دو امام مدفون هستند
و در واقع ساختن گنبد روي مقابر ائمه به عنوان نماد مذهبي تلقي شده است و مورد قبول عامه مسلمين بوده و جزء فرهنگ جدايي ناپذير آنهاست.
به طوري که حتي غير مسلمانان نيز هنگامي که با چنين اماکني روبرو مي شوند با اين سول مواجه مي شوند که چنين اماکن با عظمت بااين گنبد و بارگاه براي چيست؟
مگر چه شحصيتي در اين مکان مدفون است که چنين تکريمي از او صورت گرفته است؟
اين خود عاملي است که راهي را به سوي هدايت پيدا کنند و حتي شما اگر فرزندان خود را به اين اماکن ببريد نا خود آگاه با ديدن اين گنبد طلائي که مانند آفتاب بر فراز بارگاه مي درخشد سوالاتي در زمينه ي آن مکان خواهد پرسيد که اين نيز از نگاه دين پژوهي و تربيت ديني جامعه از اهميت بسزايي برخوردار است و چه فايده اي بالاتر از اين که جامعه به اين وسيله با اهل بيت و معارف آنها آشناشوند
و همين امر موجب تحقيق و شناخت اين افراد از امام رضا خواهد شد.
بنابراين، اين نوع تكريم از سوي دوستداران اهل بيت،منشا عقيدتي دارد.
موضوعات مرتبط: زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا
برچسبها: ساختن گنبد نوعی نماد مذهبی است , ساختن گنبد طلا نشأت گرفته از عقیده شیعه به جایگاه
این دو مکان هرچند از اماکن مقدس به شمار می روند و در برخی از احکام نیز با یکدیگر یکسانند؛
اما نکته بسيار مهم اين که حرمت زینت به طلا، مختص مسجد است نه حرم؛
لذا ادله حرمت زینت به طلا شامل حرم نخواهد شد و اصل زینت نمودن حرم به طلا در دایرۀ عمومات حلیت قرار می گیرد و از طرفی مشمول حکم آیۀ شریفه:«وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَانَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ»؛[1] نیز خواهد بود.
موضوعات مرتبط: زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا
برچسبها: ساخت حرم و گنبد مصداق تعظیم شعائر است , چرا حرم با طلا زینت می شود
You want the truth-در طلب حقیقت_Way to lead-راه هدایت
سی منبر رمضان قسمت سوم
دینداری حضرت زهرا سلام الله علیها
راه کارهای درمان حسد
مسابقات مفهومی برای جشن ها
ویژگی های حضرت فاطمه سلام الله علیها
فضائل اخلاقی حضرت زینب سلام الله علیها
فضائل اخلاقی زینب سلام الله علیها
معیارهای گزینش قرآنی
متن روضه حضرت معصومه سلام الله علیه
مقام شفاعت حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها
متن مولودی پیامبر ص
یاد مرگ در روایات
نامگذاری فرزند
پاسخ به یک شبهه؛ زیارت و نژاد پرستی (چرا در زیارت ها به عرب ها سلام می دهیم و به یکی از بزرگان ایران
جود و بخشش
سرنوشت انواع پیوندها و رفاقت ها در قیامت
۲۰ راهکار ترویج فرهنگ غدیر
مهدویت در هفتاد آیه و روایت
چهل حدیث فضیلت مسجد
سایت اسلاید اسکین طراح قالب وبلاگ حرفه ای با امکانات عالی











