تارنمای فرهنگی ألـــمهــدي (عــج)

زیارتنامه مخصوص: بعد از حضرت زهرا تنها بانویی که برای او زیارتنامه از امام معصوم نقل شده ایشان است.

شأن و منزلت والا: کسی که در زیارتنامه آنحضرت از قول امام رضا آمده : یا فاطمةُ إشفِعی لی فی الجنَّةِ فإنَّ لَکِ عنداللهِ شَأناً منَ الشَّأنِ.(بحار،ج43، ص86و88)

امام صادق فرمود: خداوند … دختری به من عنایت می کند که نامش فاطمه است . او در قم دفن می شود و هرکه او را زیارت کند بهشت بر او واجب است.(منهاج الدموع، 441)

مقام عصمت: امام رضا: من زارَ المَعصومةَ بِقُم کَمَن زارَنی(ناسخ التواریخ، ج3، ص68)

عالمة محدثه: دادن پاسخ سؤالات فقهی شیعیان در غیاب پدر . امام کاظم بارها در مورد ایشان فرمودند: فَداها أبوها (کتاب کریمه اهل بیت، ص63)

شفاعت وسیع: امام صادق: تَدخُلُ بِشَفاعَتِها شیعَتُناَ الجَنَّةَ بِأَجمَعِهِم (بحار، ج60، ص228)

زیارتگاه حضرت زهرا: آیت الله مرعشی نجفی می فرماید: پدرم مرحوم علامه سید محمود مرعشی در حرم امیرالمؤمنین چهل شب بیتوته کرد تا اینکه در حال مکاشفه مولا رو دیدند ، امیرالمؤمنین به پدرم فرمودند سید محمود هرکس می خواهد زیارت حضرت زهرا را درک کند به زیارت فاطمه معصومه برود.(حضرت معصومه فاطمه دوم، ص140)

گر زمانی به سوی شاه خراسان رفتید

من نبودم به سوی مرقد جانان رفتید…

روی قبرش بنویسید برادر بوده

سال ها منتظر دیدن خواهر بوده

روی قبرش بنویسید که عطشان نشده

بدنش پیش نگاه همه عریان نشده

بنویسید کفن بود، خدایا شکرت

هر چه هم بود بدن بود خدایا شکرت

یار هم آن قدری داشت که غارت نشود

در کنارش پسری داشت که غارت نشود

او کجا نیزه کجا گودی گودال کجا؟

او کجا نعل کجا پیکر پامال کجا؟

بنویسید سری بر سر نی جا می کرد

خواهری از جلوی خیمه تماشا می کرد

پيش قراولها رفتن، داد مي‌زدن تو اين كوچه‌ها: «مردم قم چه نشستيد بخت و اقبال بهتون رو كرده، مردم قم پاشيد گل و شيريني بدين، خواهر امام رضا داره مياد.» مردم قم هر كي قربوني مي‌خواد بده بياره. زنها روي بامها هلهله مي‌كردن، ماشاءالله با چه جلال و جبروتي محملي از نور داره مياد، همه مي‌گن: «الله اكبر، فاطمه داره مياد» محملُ گل باران كردن بوي گل و گلاب همه جا رو گرفت.

اين داستان قبلاً هم تكرار شده، يه شهر ديگه سراغ دارم مثل قم آذين بستن، مثل قم مردم جمع شدند، مثل قم زنها هلهله ‌كردن، مثل قم دروازه‌هاي شهر آدم ايستاد، اما يه فرقهايي داشت، آه تو قم رو پشت بومها گل بردن تو شام رو پشت بونها سنگ بردن، نه گل هم بردن، گل هم بردن، اينقدر از اون بالا گل آتيش مي‌ريختن، امان از دل زينب واي …

غسل و تدفین

بعد از هفده روز خانم رحلت فرمودند ؛ غسل دادن ، كفن كردن و بر بدن مبارک نمازخوندن ، حضرت رو به مقبره بابلان بردند ، كنار سردابی گذاشتند ، همه متحیرند چه کسی اجازه داره بدن خانم رو به خاک بسپاره، یه وقت دیدند دو نفر سوار اومدند ، تا به جنازه مبارک خانم رسیدند از اسب پیاده شدند ، بر بدن نماز خوندن ، جسد مطهر رو دفن كردند برهیچ كس معلوم نشد این دو سوار چه کسانی بودند .

(حسن قمی، تاریخ قم، ص 213؛ بحار الانوار، ج 48، ص 290؛ اعیان الشیعه، ج 8، ص 391؛ انوار المشعشعین، ج 1، ص 208)

متن مجلس روضه دوم:

مجلس دوم روضه حضرت فاطمه معصومه(س)

ما گدایان قم و شهر خراسان هستیم

عاشق و در به درو، بی سر و سامان هستیم

خاک زیر قدم زریه ی زهراییم

نسل در نسل همه، نایب سلمان هستیم

نوکر حلقه به گوشیم همه میدانند

خاک بوسان در، بیت کریمان هستیم

سائل طایفه ی، حضرت کاظم شده ایم

فاطمه کرده نظر، شیعه ایران هستیم

عاقبت عاقبتِ ما بشود ختمِ به خیر

حاجیان حرم، خواهر سلطان هستیم

کفتر مشهد و قم شد، دل آواره ی ما

زینب ضامن آهوست، همه کاره ی ما

(بی بی جانم، کاش زینبم میومد، کاش بی بی هم میومد ایران)

ما گدایان تو هستیم، سعادت داریم

از کرامات تو بانوست، که قیمت داریم

کرمت کاسه ی ما را نگذارد خالی

بده در راه خدا باز که حاجت داریم

یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه فإنّ لک عند الله شأن من شأن

• 1400/06/09 - 08:33
• تعداد بازدید: 7138
• زمان مطالعه : 13 دقیقه

مقام شفاعت حضرت معصومه(س)

عبارت «یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه فإنّ لک عند الله شأن من شأن» یکی از عبارت هایی است که در زیارتنامه حضرت معصومه آمده و از این جهت که این زیارتنامه از سوی معصوم صادر شده بسیار محل تامل است.

زیارتنامه حضرت معصومه(س) شناسنامه معرفی این مخدره عالی مقام است. حضرت امام رضا(ع) با این زیارتنامه مقامات این مخدره را بیان فرمودند. لذا طلب شفاعت حضرت رضا(ع) در زیارتنامه حضرت معصومه(س) اشاره به مقام نورانی حضرت معصومه(س) دارد. با توجه به طلب شفاعتی که در این فراز از حضرت معصومه(س) می کنیم از کلمه شأن در ادامه این فراز زیارتنامه نیز اینگونه برداشت می شود که این شأن همان حق شفاعت است.

در باب مقام شفاعت حضرت معصومه(س) ذکر این روایت خالی از لطف نیست که امام صادق(ع) فرمودند: «الا ان للجنة ثمانیة ابواب ثلاث منها الی قم فیها امراة هی من ولدی اسمها فاطمة بنت موسی، تدخل بشفاعتها شیعتی الجنة باجمعهم» یعنی آگاه باشید بهشت هشت در دارد که سه در آن به سوی قم است. بانویی از فرزندان من در آنجا وفات می کند که نامش فاطمه دختر موسی است. همه شیعیان ما به شفاعت او وارد بهشت می شوند.»

آیت الله جوادی آملی در تبیین بخشی از زیارتنامۀ حضرت فاطمۀ معصومه(س)که می خوانیم؛ «یا فاطمة إشفَعی لیّ فی الجنة فإن لَکِ عِندَ الله شأناً من الشأن»، مقام شفاعت آن کریمۀ اهل بیت را این گونه بیان می کند: کسی حق شفاعت دارد که در کنار عدالت الهی از مظاهر اسمای حسنای خدا باشد. خداوند اگر با عدل خودش با ما رفتار بکند بسیاری از انسان ها آسیب خواهند دید، ولی اگر رحمت او ضمیمهٴ عدل او گردد در این صورت به این کار «شفاعت» می گویند.

وی ادامه می دهد: لذا اگر حضرت فاطمه معصومه (س)به این مقام رسیده است که همه بزرگان، همه علما، همه مراجع، در کنار بارگاه ملکوتی او عرض می‌کنند: «یا فاطمة إشفَعی لی فی الجنة..» معلوم می‌شود که حقّ شفاعت دارد، شما می‌بینید همهٴ مراجع بزرگ در کنار قبر کریمۀ اهل بیت(س)می‌گویند از ما شفاعت نما، زیرا در قیامت همگان به شفاعت خاندان پیغمبر(علیهم الصلاة و علیهم السلام) نیازمندند.

آیت الله جوادی آملی می افزاید: آنها که اهل بهشت‌اند به برکت شفاعت درجاتشان رفیع می‌شود، همه شیعیان و کسانی که دینشان مورد رضایت خداوند است نیازمند به شفاعت‌اند، یا در نجات از جهنّم یا در تخفیف از عذاب و ورود به بهشت یا ترفیع درجات بهشت، به هر تقدیر در همهٴ این مراحل و درجات به شفاعت نیازمندند. اینکه همه بزرگان در پیشگاه این کریمه عرض می‌کنند «..إشفَعی لی فی الجنة فإن لَکِ عِندَ الله شأناً من الشأن»، معلوم می‌شود که وجود مبارک این کریمه از ولایت الهی برخوردار است و با قرآن همراه است و از قرآن جدا نمی‌شود، چنین مقامی را اگر کسی بشناسد و آن حضرت را با این معرفت زیارت کند استحقاق بهشت را خواهد داشت.

وی معتقد است: همۀ این امور نشان می‌دهد که حضرت فاطمه معصومه(س) به چه جایگاهی رسیده است که امام هشتم و امام نهم(ع) هم ترغیب کرده‌اند که آن حضرت را زیارت کنید به نحوی که وجود مبارک امام رضا (ع) زیارتنامه خاصی مقرر کرده است و هم در این زیارتنامه جملاتی را بیان فرمودند که نشانهٴ مقام و منزلت والای حضرت فاطمه معصومه(س) می باشد.

پاداش عظیم زیارت مرقد حضرت معصومه(س)

در مورد پاداش زیارت مرقد حضرت معصومه(س) روایات متعددی از امام معصوم(ع) نقل شده است. روایات زیر هر کدام پیام ویژه ای از عظمت مقام حضرت معصومه(س) می دهد.

۱) امام صادق(ع) در ضمن گفتاری فرمود: «مَنْ زارَها وَ جبت لَهُ الْجَنَه؛ کسی که او را زیارت کند، بهشت بر او واجب می گردد.»

۲) نیز فرمود «اِنَ زیارتَها تَعْدِلُ الْجَنَهَ؛ همانا زیارت او برابر کسب بهشت است.»

۳) سعد بن سعد اشعری می گوید: در مورد پاداش زیارت قبر حضرت معصومه(ع) از امام رضا(ع) پرسیدم، فرمود «مَنْ زارَها فَلَهُ الْجَنَهُ؛ کسی که او را زیارت کند، پاداش او بهشت است.»

۴) در مورد دیگر فرمود «مَنْ زارَها عارِفاً بِحَقِها فَلَهُ الْجَنَهُ؛ کسی که او را از روی معرفت به شأن و مقامش، زیارت کند، پاداش او بهشت است.»

۵) مَنْ زارَ الْمَعْصُومَهَ بِقُمْ کَمَنْ زارَنی؛ کسی که معصومه(س) را در قم زیارت کند، مانند آن است که مرا زیارت کرده است.

در این روایت پاداش زیارت قبر شریف حضرت معصومه(س)، برابر پاداش زیارت حضرت رضا(ع)، امام معصوم قرار داده شده است، زید شحام از امام صادق(ع) پرسید: پاداش کسی که یکی از شما را زیارت می کند چیست؟ آن حضرت در پاسخ فرمود: «کمن زار رُسْولَ اللهِ؛ مانند کسی است رسول خدا(ص) را زیارت نموده است.

حضرت رضا(ع) فرمود: «اَلا فَمَنْ زارَنِی وَ هُوَ عَلی غُسلٍ، خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَیَوْمٍ وَلَدَتْهُ اُمُهُ؛ آگاه باشید، کسی که مرا در حالی که غسل زیارت کرده زیارت کند، به گونه ای از گناه بیرون آید و پاک می شود که هنگام تولد از مادرش از گناه پاک بود.» لذا بعید نیست که زیارت حضرت معصومه(س) نیز چنین آثاری داشته باشد.

۶) مولی حیدر خوانساری می نویسد: روایت شده، امام رضا(ع) فرمود: هر کس نتواند به زیارت من بیاید، برادرم را در ری(یعنی امام زاده حمزه را که در کنار مرقد حضرت عبدالعظیم(ع) قرار گرفته است یا خواهرم حضرت معصومه(ع) را در قم زیارت کند، به همان ثواب زیارت من می رسد.

آیت الله جوادی آملی در سخنان خود بدین بحث اشاره داشته و وجود روح ملکوتی برای انسان با منزلت را مطرح می کند و می گوید: منزلت برای انسان از آن جهت که یک روح ملکوتی دارد و آن روح ملکوتی، نه زن است نه مرد قابل تحصیل است؛ چون بدن انسان یا به صورت زن یا به صورت مرد ساخته شده است؛ وگرنه جان و روح انسان که امر ملکوتی است مثل فرشته‌ها، نه مردند و نه زن. روح نه مذکر است نه مؤنّث؛ چون بدن نیست، جسم نیست، ماده نیست؛ لذا کمالها و معارف را هم زنها می‌توانند فراهم بکنند هم مردها.

وی در معرفی عظمت مقام بانوی کرامت حضرت معصومه(س) نیز بیان داشته است: از آنجا که حضرت فاطمه معصومه (س) که از دودمان نبوت و ولایت است به جایی می‌رسد که امام هشتم و امام نهم(ع) دربارهٴ زیارت او توصیه و سفارش و دستور و برنامه دارند. وجود مبارک امام هشتم علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع) رسیده است که، خواهر ما فاطمهٴ معصومه در قم مدفون است [و] هر کس این بانو را زیارت کند بهشت برای او است، و از وجود مبارک امام نهم امام محمد تقی(ع) روایت شده است که عمّهٴ من فاطمهٴ معصومه(س) در قم مدفون است و هر کس آن حضرت را زیارت کند بهشت برای او است.

صاحب تفسیر تسنیم سرّپاداش بهشت برای زائر کریمۀ اهل بیت(س) را ولایت مداری این بانو برشمرده و می گوید: اعمالی که باعث ورود در بهشت است یکسان نیست؛ بعضی از عملهای خیر باعث می‌شود انسان به بهشت راه پیدا کند و بعضی از اعمال خیر سبب می‌شود که بهشت در اختیار اوقرار بگیرد، نه او در اختیار بهشت، لذا سرّ اینکه وجود مبارک امام هشتم و امام نهم(سلام الله علیهما) فرمودند، هر کس کریمهٴ اهل‌بیت فاطمهٴ معصومه (س) را زیارت کند بهشت برای او است، بدین خاطر است که او اهل ولایت است، اگر کسی پیوند ولایی با دودمان عصمت و طهارت داشته باشد، می‌کوشد که رایحهٴ ولایت و طعم ولایت در هستی او پدید آید و خود جزء اولیای الهی بشود، اگر کسی جزء اولیای خدا و «ولیّ‌الله» شد، در آن صورت بهشت مشتاق او است.

وی با استناد به روایات معصومین(ع)، شرط ورود به بهشت برای زائر آن حضرت را معرفت به حق ایشان دانسته و اظهار داشته است: از وجود مبارک امام رضا(ع) روایتی به ما رسیده است که فرمود: اگر کسی خواهرم کریمه اهل‌بیت فاطمهٴ معصومه را «عارفاً بحقّها» زیارت کند بهشت برای او ثابت است، معلوم می‌شود کریمهٴ اهل‌بیت فاطمهٴ معصومه(س) حقّی دارد که بعضی از زائران به حقّش عارف هستند و برخی عارف نیستند و آن حضرت را تنها به عنوان خواهر امام و دختر امام و عمه امام می‌شناسند و زیارت می‌کنند که اینها بخشی از فضیلت و ثواب را دریافت می دارند، اما به ثواب کامل راه نمی یابند. لیکن برخی دیگر از زائرین آن حضرت حقّ این کریمه را می‌شناسند که امام هشتم فرمود هر کس خواهرم را «عارفاً بحقّها» زیارت کند بهشت برای او است.

جایگاه شهر قم در روایات

بنا بر روایات شهر قم به عنوان «عُش آل محمد» یعنی آشیانه آل محمد نامیده شده است. امام صادق(ع) پیش از ولادت حضرت معصومه و حتی پیش از ولادت امام موسی کاظم(ع) در مورد قم و معصومه مدفون در آنجا فرمودند: «إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَکَّهُ أَلَا إِنَّ لِرَسُولِ اللَّهِ حَرَماً وَ هُوَ الْمَدِینَهُ أَلَا وَ إِنَّ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَرَماً وَ هُوَ الْکُوفَهُ أَلَا وَ إِنَّ قُمَّ الْکُوفَهُ الصَّغِیرَهُ أَلَا إِنَّ لِلْجَنَّهِ ثَمَانِیَهَ أَبْوَابٍ ثَلَاثَهٌ مِنْهَا إِلَی قُمَّ.» یعنی آگاه باشید که خدا حرمی دارد و آن مکه است، و پیامبر خدا حرمی دارد و آن مدینه است و امیرالمومنین حرمی دارد و آن کوفه است. آگاه باشید که حرم من و فرزندان من بعد از من قم است. که این خود به جایگاه شهر مقدس قم به برکت وجود حضرت معصومه(س) اشاره دارد.

روایاتی در مورد قم در آخر الزمان وجود دارد که به عنوان مثال امام صادق(ع) می فرماید: «زمانی می رسد که از قم علم و دانش به دیگر شهرها از شرق تا غرب عالم منتشر می شود، تا جایی که این شهر اسوه و الگوی شهرهای دیگر گشته و هیچ کس در روی زمین باقی نمی ماند که از قم به او بهره های علمی و دینی نرسد تا آنکه زمان ظهور حجت خدا و قائم ما فرا رسد.» لذا علمای بزرگ همه مدیون شخص حضرت معصومه(س) هستند.

آیت الله سیدمهدی میرباقری در مورد تحلیل هجرت فاطمه معصومه(س) می گوید: آگاهی نسبت به آثار موضع‌‏گیری در بعضی اشخاص غیر معصوم هم به نسبت وجود داشته و درجاتی دارد.

وی معتقد است: شخصیت ‏هایی مانند زینب کبری (س)و فاطمه معصومه (س)شخصیت‏هایی هستند که بر تأثیر حرکت خود آگاهی داشتند، یعنی اگر آمدن ایشان به قم منشأ پیدایش یک محور برای تشیع شده و بعد از آن به کانونی برای حرکت شیعی در عالم و تدریجاً به مرکز نشر معارف اهل‏ بیت در عالم تبدیل شده، تصور نشود که همه این پیامدها تصادفی بوده است. وجود ایشان در این شهر، مکمل این واقعیت است که این حرکتی خودآگاهانه و از سر بصیرت بوده است. چنین وقایع عظیمی حول هجرت حضرت معصومه (س)به تبع هجرت امام رضا (ع) به ایران، اتفاق افتاده است. اینها همه ظرفیت شخصیت حضرت و ظرفیت نفوذ و تصرف و ظرفیت هجرت آن حضرت را نشان می‏ دهد کما اینکه هجرت نبی اکرم اسلام از مکه به مدینه، منشأ تحولات عظیم تاریخی می‏ شود، هر هجرتی چنین ظرفیتی را ندارد، افراد مختلفی ممکن است هجرت کنند، ولی از آن نظر که شخصیت آنها، شخصیت بالایی نیست، هجرت آنان هیچ‏گاه منشأ یک تحولات عظیم نمی ‏شود.

آیت الله میرباقری بر این باور است: فی‏ الجمله می‏ توان گفت که شخصیت ایشان شخصیت تأثیرگذار بر تاریخ است. از نظر شخصیت درونی شخصیتی است که در استغنای درونی به مقام توحید رسیده است. آرمان وی در استعلای آرمانی، برتری کلمه توحید در تاریخ و تحقق ولایت الهیّه و شکل‏‌گیری جامعه بر محور ولایت اهل‏‌بیت بوده است و استقامت اجرایی ایشان هم مقاومتی است که ظرفیت شکستن جبهه باطل و پیروزی حق را در افق بالایی داشته است و شأنی از شؤون الهیّه را دارا بوده‏ اند. عبارت «شأن من الشأن» که در زیارت آن حضرت آمده است به این معنی است که شأنی از آن ولایت مطلقه الهیه که حکومت بر همه هستی و تاریخ دارد، در این شخصیت بزرگ بوده است. به نظر می‌‏رسد اتصال ایشان به امام رضا (ع) چیزی شبیه اتصال حضرت زینب کبری (س) به سیدالشهداست و موضع‏‌گیری تاریخی آن حضرت همانند موضع‌‏گیری زینب‏‌کبری (س)که مکمل موضع‏‌گیری امام حسین (ع) بوده است، مکمل حرکت و موضع‏‌گیری امام رضا (ع) می‏‌باشد.

وی می افزاید: یکی از کارهای حضرت، هجرت ایشان است که به دنبال هجرت امام رضا (ع) و به منظور ادامه حرکت ایشان انجام گرفت و منشأ تحولات عظیم تاریخی شده است. لذا بسیاری از مصادر و منابعی که شما برای تحلیل شخصیت فاطمه معصومه (س)نیاز دارید مصادیقی است که نسبت به امام رضا (ع) در تاریخ آمده است و بیانگر نوع حرکت و موضعگیری امام رضا (ع) و شرایط آن زمان است. در آن شرایط بار محوری بر دوش امام رضا (ع) و در درجه دوم و بعد از آن معصوم، بار اصلی بر دوش فاطمه معصومه (س)است که‏ با آن حرکت عظیم و هماهنگی‏ هایی که نیازمند یک تحول عظیم است همراه شده ‏اند.

عضو مجلس خبرگان رهبری می گوید: اصولاً تحلیل شخصیت اینگونه افراد به تبع تحلیل شخصیت معصوم است، چون تابع معصوم هستند تابع هم موضع می‏ گیرند. باید دید معصوم چه موضعی گرفته است زیرا اقتضای بعدی این حرکت در مرحله بعد به عهده شخصیت درجه دوم ولایی است که چگونه موضع بگیرد. امام رضا (ع) هجرت را آغاز کردند و قدم بعد فاطمه معصومه برای تکمیل و تبعیت از همان هدف، از مدینه به ایران و قم کردند.

وی معتقد است: تحقیقات میدانی به شما در این زمینه به شدت کمک می ‏کند در اینکه جامعه تشیع، بر محور فاطمه معصومه (س) شکل گرفته، حوزه عملیه و علما در این سرزمین جمع شده ‏اند، محدثین و روّات دوام پیدا کردند، حال اگر چه قبل از هجرت ایشان هم قم ویژگی خاص داشت ولی دوام و بقا و محوریت یافتن آن بر تشیع علوی بعد از هجرت آن حضرت به قم بوده است

فضیلت های حضرت معصومه سلام الله علیها

در میان بانوان خاندان رسول اعظم اسلام(ص)، دو تن از آنها از مقام شفاعت بسیار گسترده ای برخوردارند که یکی وجود نازنین حضرت زهرا(س) و دیگری كریمۀ اهل بیت فاطمۀ معصومه(ع) می باشد؛ بر اساس همین مقام شفاعت حضرت معصومه است كه در زیارت نامۀ آن حضرت می خوانیم: «یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّةِ؛ ای فاطمه [معصومه] برای من در بهشت شفاعت كن.»

تاریخ انتشار : 1399/9/5

بازدید : 3471

منبع : برگرفته از مجله پیام، زمستان 1395 - شماره 123؛ منتظرزاده، مجید ,

آنچه مسلم است اینكه حضرت معصومه در میان فرزندان امام كاظم(ع) بعد از حضرت رضا(ع) والاترین شأن و منزلت را داراست. این موضوع از اسامی، القاب، تعریف و توصیف هایی كه ائمۀ اطهار(ع) از این بانوی آسمانی نموده اند به خوبی نمایان است. در زیارت نامۀ ایشان می خوانیم: «فَإِنَّ لَك عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ؛[1] همانا برای تو نزد خداوند شأن و جایگاه والایی است.»

1- شفیعۀ امت

در خاندان رسول اعظم اسلام(ص) دو تن از بانوان هستند كه از مقام شفاعت بسیار گسترده ای برخوردارند: اول، وجود نازنین حضرت زهرا و بعد از آن كریمۀ

فضیلت های حضرت معصومه سلام الله علیها
فضیلت های حضرت معصومه سلام الله علیها
در میان بانوان خاندان رسول اعظم اسلام(ص)، دو تن از آنها از مقام شفاعت بسیار گسترده ای برخوردارند که یکی وجود نازنین حضرت زهرا(س) و دیگری كریمۀ اهل بیت فاطمۀ معصومه(ع) می باشد؛ بر اساس همین مقام شفاعت حضرت معصومه است كه در زیارت نامۀ آن حضرت می خوانیم: «یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّةِ؛ ای فاطمه [معصومه] برای من در بهشت شفاعت كن.»
تاریخ انتشار : 1399/9/5 بازدید : 3471 منبع : برگرفته از مجله پیام، زمستان 1395 - شماره 123؛ منتظرزاده، مجید ,
آنچه مسلم است اینكه حضرت معصومه در میان فرزندان امام كاظم(ع) بعد از حضرت رضا(ع) والاترین شأن و منزلت را داراست. این موضوع از اسامی، القاب، تعریف و توصیف هایی كه ائمۀ اطهار(ع) از این بانوی آسمانی نموده اند به خوبی نمایان است. در زیارت نامۀ ایشان می خوانیم: «فَإِنَّ لَك عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ؛[1] همانا برای تو نزد خداوند شأن و جایگاه والایی است.»

1- شفیعۀ امت
در خاندان رسول اعظم اسلام(ص) دو تن از بانوان هستند كه از مقام شفاعت بسیار گسترده ای برخوردارند: اول، وجود نازنین حضرت زهرا و بعد از آن كریمۀ اهل بیت فاطمۀ معصومه(ع).

امام صادق(ع) می فرماید: «إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هوَ مكةُ أَلَا إِنَّ لِرَسولِ اللَّه حرَماً وَ هُوَ الْمَدِینَةُ أَلَا وَ إِنَّ لِأَمیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَرَماً وَ هُوَ الْكوفَةُ أَلَا وَ إِنَّ قُمَّ الْكوفَةُ الصَّغِیرَةُ أَلَا إِنَّ لِلْجَنَّةِ ثَمَانِیَةَ أَبْوَابٍ ثَلَاثَةٌ مِنْهَا إِلَی قمَّ تقْبَضُ فِیهَا امْرَأَةٌ مِنْ وُلْدِی اسْمُهَا فَاطِمَةُ بنْتُ موسَی وَ تدْخَلُ بشَفَاعَتِهَا شیعَتِی الْجَنَّةَ بِأَجْمَعِهِمْ؛[2] همانا برای خداوند حرمی است و آن مكه است، آگاه باشید كه برای رسول خدا حرمی است و آن مدینه است، آگاه باشید كه برای امیرالمؤمنین حرمی است و آن كوفه است و آگاه باشید كه قم كوفۀ كوچك است، آگاه باشید كه برای بهشت هشت در وجود دارد: سه در از آن درها به سوی قم است. در قم بانویی از فرزندان من به اسم فاطمه دختر موسی [بن جعفر] از دنیا می رود كه با شفاعت او شیعیان من همگی وارد بهشت می شوند.»

بر اساس همین مقام شفاعت حضرت معصومه است كه در زیارت نامۀ آن حضرت می خوانیم: «یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّةِ[3]؛ ای فاطمه [معصومه] برای من در بهشت شفاعت كن.»

2- مقام علمی
روزی جمعی از شیعیان به قصد دیدار امام موسی بن جعفر (ع) به مدینۀ منوره مشرف شدند و پرسش هایی داشتند كه می خواستند از محضر امام كاظم(ع) بپرسند، ولی امام (ع) در سفر بودند. آن ها پرسش های خود را نوشته و به حضرت معصومه تحویل دادند. روز بعد كه می خواستند به سوی وطن خود برگردند، برای دریافت پاسخ به منزل امام(ع) شرف یات شدند اما اطلاع یافتند كه امام كاظم(ع) هنوز مراجعت نفرموده اند، از طرفی آن ها امكان ماندن بیشتر در مدینه را نداشتند؛ ازاین رو، حضرت معصومه خود پاسخ آن پرسش ها را نوشت و به آن ها تسلیم كرد. آن ها پاسخ ها را گرفته از مدینه خارج شدند. در مسیر با امام كاظم(ع) روبه رو شدند و داستان خود را برای آن حضرت شرح دادند. هنگامی كه امام(ع) پرسش های آنان و پاسخ های دخترش حضرت معصومه را ملاحظه فرمود، سه بار فرمود: «فداها ابوها؛ پدرش فدایش باد»[4]

3- راوی احادیث
یك از شئون دیگر حضرت معصومه این است كه ایشان روایت كنندۀ احادیث معصومان(ع) برای دیگران بوده اند؛ برای نمونه، روایت زیر از ایشان نقل شده است كه به «فاطمیات» معروف است.

«عن فاطمة بنت موسی بن جعفر(ع)، عن فاطمة بنت الصادق جعفر بن محمّد(ع)، عن فاطمة بنت الباقر محمّد بن علی(ع)، عن فاطمة بنت السجاد علی بن الحسین زین العابدین(ع)، عن فاطمة بنت أبی عبد اللّه الحسین(ع)، عن زینب بنت أمیر المؤمنین (ع)، عن فاطمة بنت رسول اللّه(ص)، قالت: قال رسول اللّه(ص): «ألَا مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ شَهِیداً[5]؛ آگاه باشید كسی كه بر حبّ آل محمد بمیرد شهید مرده است.»

4- زیارت مأثور
یكی دیگر از ویژگی های حضرت معصومه این است كه پس از حضرت فاطمه زهرا تنها بانوی بزرگواری است كه زیارت مأثور از معصوم (ع) دارد. بانوان برجسته ای چون: آمنه بنت وهب، خدیجه بنت خویلد، فاطمه بنت اسد، زینب كبری، فاطمه ام البنین، حكیمه خاتون و نرجس خاتون كه هیچ شك و تردیدی در مقام بلند و جایگاه رفیع آن ها نیست، هیچ یك زیارت مأثور از سوی معصومان(ع) ندارند و این نشان دهندۀ شأن و منزلت والای این بانوی گران قدر اسلام است. زیارت نامۀ ایشان از آقا علی بن موسی الرضا(ع) برادر بزرگوارشان وارد شده است.

5- ثواب زیارت فاطمۀ معصومه
بعد از زیارت چهارده معصوم(ع)، برای زیارت حضرت معصومه از سوی معصومان(ع) ترغیب و تشویق فراوانی صورت گرفته و تعبیرات ارزشمندی در پاداش زیارت آن بانو به كار رفته است.

امام صادق (ع) می فرماید: «مَنْ زارَها وَجبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ؛[6] هركس او را زیارت كند بهشت برای اوست.»

هم ایشان فرموده اند: «أَنَّ زِیَارَتَهَا تُعَادِلُ الْجَنَّة؛[7] همانا زیارت او معادل بهشت است.»

امام رضا(ع) می فرماید: «مَنْ زارَها فَلَهُ الْجَنَّةُ؛[8] هركس او را زیارت كند، بهشت از آنِ اوست.»

امام جواد(ع) فرموده اند: «مَنْ زار عَمَّتی بِقُمْ فَلَهُ الْجَنَّةُ؛ [9] هركس عمه ام را در قم زیارت كند، بهشت از آنِ اوست.»

پی نوشت ها:

[1] بـحارالانوار ، مـجلسی ، مـحمدباقر ؛ به تحقیق : جمعی از مـحققان،ج 30، 43، 45، 48،50، 57، 75 و ج 99، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، 1403 ق، ج 99: 267.

[2] همان، ج 57: 228.

[3] همان، ج 99: 267.

[4] زندگی نامۀ كـریمه اهـل بیت، مهدی پور، علی اكبر؛ قم، نشر حاذق، 1374: 63 و 64.

[5] عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخـبار و الأقـوال ، بحرانى اصفهانى ، عبدالله بن نورالله ؛ ج 11 و12، قم، مـؤسسۀ امـام مـهدی (عج)، 1413 ق، ج 21: 355.

[6] بحارالانوار، ج 48: 317.

[7] همان، ج 57: 219.

[8] وسائل الشیعة ، حـر عاملى ، محمدبن حسن؛ ج 9، ج 12 و 14، قم، مؤسسة آل البیت(ع)؛ 1409 ق، ج 14: 576.

[9] بحارالانوار، ج 48: 316

اهل بیت فاطمۀ معصومه(ع).

امام صادق(ع) می فرماید: «إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هوَ مكةُ أَلَا إِنَّ لِرَسولِ اللَّه حرَماً وَ هُوَ الْمَدِینَةُ أَلَا وَ إِنَّ لِأَمیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَرَماً وَ هُوَ الْكوفَةُ أَلَا وَ إِنَّ قُمَّ الْكوفَةُ الصَّغِیرَةُ أَلَا إِنَّ لِلْجَنَّةِ ثَمَانِیَةَ أَبْوَابٍ ثَلَاثَةٌ مِنْهَا إِلَی قمَّ تقْبَضُ فِیهَا امْرَأَةٌ مِنْ وُلْدِی اسْمُهَا فَاطِمَةُ بنْتُ موسَی وَ تدْخَلُ بشَفَاعَتِهَا شیعَتِی الْجَنَّةَ بِأَجْمَعِهِمْ؛[2] همانا برای خداوند حرمی است و آن مكه است، آگاه باشید كه برای رسول خدا حرمی است و آن مدینه است، آگاه باشید كه برای امیرالمؤمنین حرمی است و آن كوفه است و آگاه باشید كه قم كوفۀ كوچك است، آگاه باشید كه برای بهشت هشت در وجود دارد: سه در از آن درها به سوی قم است. در قم بانویی از فرزندان من به اسم فاطمه دختر موسی [بن جعفر] از دنیا می رود كه با شفاعت او شیعیان من همگی وارد بهشت می شوند.»

بر اساس همین مقام شفاعت حضرت معصومه است كه در زیارت نامۀ آن حضرت می خوانیم: «یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّةِ[3]؛ ای فاطمه [معصومه] برای من در بهشت شفاعت كن.»

2- مقام علمی

روزی جمعی از شیعیان به قصد دیدار امام موسی بن جعفر (ع) به مدینۀ منوره مشرف شدند و پرسش هایی داشتند كه می خواستند از محضر امام كاظم(ع) بپرسند، ولی امام (ع) در سفر بودند. آن ها پرسش های خود را نوشته و به حضرت معصومه تحویل دادند. روز بعد كه می خواستند به سوی وطن خود برگردند، برای دریافت پاسخ به منزل امام(ع) شرف یات شدند اما اطلاع یافتند كه امام كاظم(ع) هنوز مراجعت نفرموده اند، از طرفی آن ها امكان ماندن بیشتر در مدینه را نداشتند؛ ازاین رو، حضرت معصومه خود پاسخ آن پرسش ها را نوشت و به آن ها تسلیم كرد. آن ها پاسخ ها را گرفته از مدینه خارج شدند. در مسیر با امام كاظم(ع) روبه رو شدند و داستان خود را برای آن حضرت شرح دادند. هنگامی كه امام(ع) پرسش های آنان و پاسخ های دخترش حضرت معصومه را ملاحظه فرمود، سه بار فرمود: «فداها ابوها؛ پدرش فدایش باد»[4]

3- راوی احادیث

یك از شئون دیگر حضرت معصومه این است كه ایشان روایت كنندۀ احادیث معصومان(ع) برای دیگران بوده اند؛ برای نمونه، روایت زیر از ایشان نقل شده است كه به «فاطمیات» معروف است.

«عن فاطمة بنت موسی بن جعفر(ع)، عن فاطمة بنت الصادق جعفر بن محمّد(ع)، عن فاطمة بنت الباقر محمّد بن علی(ع)، عن فاطمة بنت السجاد علی بن الحسین زین العابدین(ع)، عن فاطمة بنت أبی عبد اللّه الحسین(ع)، عن زینب بنت أمیر المؤمنین (ع)، عن فاطمة بنت رسول اللّه(ص)، قالت: قال رسول اللّه(ص): «ألَا مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ شَهِیداً[5]؛ آگاه باشید كسی كه بر حبّ آل محمد بمیرد شهید مرده است.»

4- زیارت مأثور

یكی دیگر از ویژگی های حضرت معصومه این است كه پس از حضرت فاطمه زهرا تنها بانوی بزرگواری است كه زیارت مأثور از معصوم (ع) دارد. بانوان برجسته ای چون: آمنه بنت وهب، خدیجه بنت خویلد، فاطمه بنت اسد، زینب كبری، فاطمه ام البنین، حكیمه خاتون و نرجس خاتون كه هیچ شك و تردیدی در مقام بلند و جایگاه رفیع آن ها نیست، هیچ یك زیارت مأثور از سوی معصومان(ع) ندارند و این نشان دهندۀ شأن و منزلت والای این بانوی گران قدر اسلام است. زیارت نامۀ ایشان از آقا علی بن موسی الرضا

فضیلت های حضرت معصومه سلام الله علیها
فضیلت های حضرت معصومه سلام الله علیها
در میان بانوان خاندان رسول اعظم اسلام(ص)، دو تن از آنها از مقام شفاعت بسیار گسترده ای برخوردارند که یکی وجود نازنین حضرت زهرا(س) و دیگری كریمۀ اهل بیت فاطمۀ معصومه(ع) می باشد؛ بر اساس همین مقام شفاعت حضرت معصومه است كه در زیارت نامۀ آن حضرت می خوانیم: «یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّةِ؛ ای فاطمه [معصومه] برای من در بهشت شفاعت كن.»
تاریخ انتشار : 1399/9/5 بازدید : 3471 منبع : برگرفته از مجله پیام، زمستان 1395 - شماره 123؛ منتظرزاده، مجید ,
آنچه مسلم است اینكه حضرت معصومه در میان فرزندان امام كاظم(ع) بعد از حضرت رضا(ع) والاترین شأن و منزلت را داراست. این موضوع از اسامی، القاب، تعریف و توصیف هایی كه ائمۀ اطهار(ع) از این بانوی آسمانی نموده اند به خوبی نمایان است. در زیارت نامۀ ایشان می خوانیم: «فَإِنَّ لَك عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ؛[1] همانا برای تو نزد خداوند شأن و جایگاه والایی است.»

1- شفیعۀ امت
در خاندان رسول اعظم اسلام(ص) دو تن از بانوان هستند كه از مقام شفاعت بسیار گسترده ای برخوردارند: اول، وجود نازنین حضرت زهرا و بعد از آن كریمۀ اهل بیت فاطمۀ معصومه(ع).

امام صادق(ع) می فرماید: «إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هوَ مكةُ أَلَا إِنَّ لِرَسولِ اللَّه حرَماً وَ هُوَ الْمَدِینَةُ أَلَا وَ إِنَّ لِأَمیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَرَماً وَ هُوَ الْكوفَةُ أَلَا وَ إِنَّ قُمَّ الْكوفَةُ الصَّغِیرَةُ أَلَا إِنَّ لِلْجَنَّةِ ثَمَانِیَةَ أَبْوَابٍ ثَلَاثَةٌ مِنْهَا إِلَی قمَّ تقْبَضُ فِیهَا امْرَأَةٌ مِنْ وُلْدِی اسْمُهَا فَاطِمَةُ بنْتُ موسَی وَ تدْخَلُ بشَفَاعَتِهَا شیعَتِی الْجَنَّةَ بِأَجْمَعِهِمْ؛[2] همانا برای خداوند حرمی است و آن مكه است، آگاه باشید كه برای رسول خدا حرمی است و آن مدینه است، آگاه باشید كه برای امیرالمؤمنین حرمی است و آن كوفه است و آگاه باشید كه قم كوفۀ كوچك است، آگاه باشید كه برای بهشت هشت در وجود دارد: سه در از آن درها به سوی قم است. در قم بانویی از فرزندان من به اسم فاطمه دختر موسی [بن جعفر] از دنیا می رود كه با شفاعت او شیعیان من همگی وارد بهشت می شوند.»

بر اساس همین مقام شفاعت حضرت معصومه است كه در زیارت نامۀ آن حضرت می خوانیم: «یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّةِ[3]؛ ای فاطمه [معصومه] برای من در بهشت شفاعت كن.»

2- مقام علمی
روزی جمعی از شیعیان به قصد دیدار امام موسی بن جعفر (ع) به مدینۀ منوره مشرف شدند و پرسش هایی داشتند كه می خواستند از محضر امام كاظم(ع) بپرسند، ولی امام (ع) در سفر بودند. آن ها پرسش های خود را نوشته و به حضرت معصومه تحویل دادند. روز بعد كه می خواستند به سوی وطن خود برگردند، برای دریافت پاسخ به منزل امام(ع) شرف یات شدند اما اطلاع یافتند كه امام كاظم(ع) هنوز مراجعت نفرموده اند، از طرفی آن ها امكان ماندن بیشتر در مدینه را نداشتند؛ ازاین رو، حضرت معصومه خود پاسخ آن پرسش ها را نوشت و به آن ها تسلیم كرد. آن ها پاسخ ها را گرفته از مدینه خارج شدند. در مسیر با امام كاظم(ع) روبه رو شدند و داستان خود را برای آن حضرت شرح دادند. هنگامی كه امام(ع) پرسش های آنان و پاسخ های دخترش حضرت معصومه را ملاحظه فرمود، سه بار فرمود: «فداها ابوها؛ پدرش فدایش باد»[4]

3- راوی احادیث
یك از شئون دیگر حضرت معصومه این است كه ایشان روایت كنندۀ احادیث معصومان(ع) برای دیگران بوده اند؛ برای نمونه، روایت زیر از ایشان نقل شده است كه به «فاطمیات» معروف است.

«عن فاطمة بنت موسی بن جعفر(ع)، عن فاطمة بنت الصادق جعفر بن محمّد(ع)، عن فاطمة بنت الباقر محمّد بن علی(ع)، عن فاطمة بنت السجاد علی بن الحسین زین العابدین(ع)، عن فاطمة بنت أبی عبد اللّه الحسین(ع)، عن زینب بنت أمیر المؤمنین (ع)، عن فاطمة بنت رسول اللّه(ص)، قالت: قال رسول اللّه(ص): «ألَا مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ شَهِیداً[5]؛ آگاه باشید كسی كه بر حبّ آل محمد بمیرد شهید مرده است.»

4- زیارت مأثور
یكی دیگر از ویژگی های حضرت معصومه این است كه پس از حضرت فاطمه زهرا تنها بانوی بزرگواری است كه زیارت مأثور از معصوم (ع) دارد. بانوان برجسته ای چون: آمنه بنت وهب، خدیجه بنت خویلد، فاطمه بنت اسد، زینب كبری، فاطمه ام البنین، حكیمه خاتون و نرجس خاتون كه هیچ شك و تردیدی در مقام بلند و جایگاه رفیع آن ها نیست، هیچ یك زیارت مأثور از سوی معصومان(ع) ندارند و این نشان دهندۀ شأن و منزلت والای این بانوی گران قدر اسلام است. زیارت نامۀ ایشان از آقا علی بن موسی الرضا(ع) برادر بزرگوارشان وارد شده است.

5- ثواب زیارت فاطمۀ معصومه
بعد از زیارت چهارده معصوم(ع)، برای زیارت حضرت معصومه از سوی معصومان(ع) ترغیب و تشویق فراوانی صورت گرفته و تعبیرات ارزشمندی در پاداش زیارت آن بانو به كار رفته است.

امام صادق (ع) می فرماید: «مَنْ زارَها وَجبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ؛[6] هركس او را زیارت كند بهشت برای اوست.»

هم ایشان فرموده اند: «أَنَّ زِیَارَتَهَا تُعَادِلُ الْجَنَّة؛[7] همانا زیارت او معادل بهشت است.»

امام رضا(ع) می فرماید: «مَنْ زارَها فَلَهُ الْجَنَّةُ؛[8] هركس او را زیارت كند، بهشت از آنِ اوست.»

امام جواد(ع) فرموده اند: «مَنْ زار عَمَّتی بِقُمْ فَلَهُ الْجَنَّةُ؛ [9] هركس عمه ام را در قم زیارت كند، بهشت از آنِ اوست.»

پی نوشت ها:

[1] بـحارالانوار ، مـجلسی ، مـحمدباقر ؛ به تحقیق : جمعی از مـحققان،ج 30، 43، 45، 48،50، 57، 75 و ج 99، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، 1403 ق، ج 99: 267.

[2] همان، ج 57: 228.

[3] همان، ج 99: 267.

[4] زندگی نامۀ كـریمه اهـل بیت، مهدی پور، علی اكبر؛ قم، نشر حاذق، 1374: 63 و 64.

[5] عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخـبار و الأقـوال ، بحرانى اصفهانى ، عبدالله بن نورالله ؛ ج 11 و12، قم، مـؤسسۀ امـام مـهدی (عج)، 1413 ق، ج 21: 355.

[6] بحارالانوار، ج 48: 317.

[7] همان، ج 57: 219.

[8] وسائل الشیعة ، حـر عاملى ، محمدبن حسن؛ ج 9، ج 12 و 14، قم، مؤسسة آل البیت(ع)؛ 1409 ق، ج 14: 576.

[9] بحارالانوار، ج 48: 316

(ع) برادر بزرگوارشان وارد شده است.

5- ثواب زیارت فاطمۀ معصومه

بعد از زیارت چهارده معصوم(ع)، برای زیارت حضرت معصومه از سوی معصومان(ع) ترغیب و تشویق فراوانی صورت گرفته و تعبیرات ارزشمندی در پاداش زیارت آن بانو به كار رفته است.

امام صادق (ع) می فرماید: «مَنْ زارَها وَجبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ؛[6] هركس او را زیارت كند بهشت برای اوست.»

هم ایشان فرموده اند: «أَنَّ زِیَارَتَهَا تُعَادِلُ الْجَنَّة؛[7] همانا زیارت او معادل بهشت است.»

امام رضا(ع) می فرماید: «مَنْ زارَها فَلَهُ الْجَنَّةُ؛[8] هركس او را زیارت كند، بهشت از آنِ اوست.»

امام جواد(ع) فرموده اند: «مَنْ زار عَمَّتی بِقُمْ فَلَهُ الْجَنَّةُ؛ [9] هركس عمه ام را در قم زیارت كند، بهشت از آنِ اوست.»

پی نوشت ها:

[1] بـحارالانوار ، مـجلسی ، مـحمدباقر ؛ به تحقیق : جمعی از مـحققان،ج 30، 43، 45، 48،50، 57، 75 و ج 99، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، 1403 ق، ج 99: 267.

[2] همان، ج 57: 228.

[3] همان، ج 99: 267.

[4] زندگی نامۀ كـریمه اهـل بیت، مهدی پور، علی اكبر؛ قم، نشر حاذق، 1374: 63 و 64.

[5] عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخـبار و الأقـوال ، بحرانى اصفهانى ، عبدالله بن نورالله

فضیلت های حضرت معصومه سلام الله علیها
فضیلت های حضرت معصومه سلام الله علیها
در میان بانوان خاندان رسول اعظم اسلام(ص)، دو تن از آنها از مقام شفاعت بسیار گسترده ای برخوردارند که یکی وجود نازنین حضرت زهرا(س) و دیگری كریمۀ اهل بیت فاطمۀ معصومه(ع) می باشد؛ بر اساس همین مقام شفاعت حضرت معصومه است كه در زیارت نامۀ آن حضرت می خوانیم: «یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّةِ؛ ای فاطمه [معصومه] برای من در بهشت شفاعت كن.»
تاریخ انتشار : 1399/9/5 بازدید : 3471 منبع : برگرفته از مجله پیام، زمستان 1395 - شماره 123؛ منتظرزاده، مجید ,
آنچه مسلم است اینكه حضرت معصومه در میان فرزندان امام كاظم(ع) بعد از حضرت رضا(ع) والاترین شأن و منزلت را داراست. این موضوع از اسامی، القاب، تعریف و توصیف هایی كه ائمۀ اطهار(ع) از این بانوی آسمانی نموده اند به خوبی نمایان است. در زیارت نامۀ ایشان می خوانیم: «فَإِنَّ لَك عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ؛[1] همانا برای تو نزد خداوند شأن و جایگاه والایی است.»

1- شفیعۀ امت
در خاندان رسول اعظم اسلام(ص) دو تن از بانوان هستند كه از مقام شفاعت بسیار گسترده ای برخوردارند: اول، وجود نازنین حضرت زهرا و بعد از آن كریمۀ اهل بیت فاطمۀ معصومه(ع).

امام صادق(ع) می فرماید: «إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هوَ مكةُ أَلَا إِنَّ لِرَسولِ اللَّه حرَماً وَ هُوَ الْمَدِینَةُ أَلَا وَ إِنَّ لِأَمیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَرَماً وَ هُوَ الْكوفَةُ أَلَا وَ إِنَّ قُمَّ الْكوفَةُ الصَّغِیرَةُ أَلَا إِنَّ لِلْجَنَّةِ ثَمَانِیَةَ أَبْوَابٍ ثَلَاثَةٌ مِنْهَا إِلَی قمَّ تقْبَضُ فِیهَا امْرَأَةٌ مِنْ وُلْدِی اسْمُهَا فَاطِمَةُ بنْتُ موسَی وَ تدْخَلُ بشَفَاعَتِهَا شیعَتِی الْجَنَّةَ بِأَجْمَعِهِمْ؛[2] همانا برای خداوند حرمی است و آن مكه است، آگاه باشید كه برای رسول خدا حرمی است و آن مدینه است، آگاه باشید كه برای امیرالمؤمنین حرمی است و آن كوفه است و آگاه باشید كه قم كوفۀ كوچك است، آگاه باشید كه برای بهشت هشت در وجود دارد: سه در از آن درها به سوی قم است. در قم بانویی از فرزندان من به اسم فاطمه دختر موسی [بن جعفر] از دنیا می رود كه با شفاعت او شیعیان من همگی وارد بهشت می شوند.»

بر اساس همین مقام شفاعت حضرت معصومه است كه در زیارت نامۀ آن حضرت می خوانیم: «یَا فَاطِمَةُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّةِ[3]؛ ای فاطمه [معصومه] برای من در بهشت شفاعت كن.»

2- مقام علمی
روزی جمعی از شیعیان به قصد دیدار امام موسی بن جعفر (ع) به مدینۀ منوره مشرف شدند و پرسش هایی داشتند كه می خواستند از محضر امام كاظم(ع) بپرسند، ولی امام (ع) در سفر بودند. آن ها پرسش های خود را نوشته و به حضرت معصومه تحویل دادند. روز بعد كه می خواستند به سوی وطن خود برگردند، برای دریافت پاسخ به منزل امام(ع) شرف یات شدند اما اطلاع یافتند كه امام كاظم(ع) هنوز مراجعت نفرموده اند، از طرفی آن ها امكان ماندن بیشتر در مدینه را نداشتند؛ ازاین رو، حضرت معصومه خود پاسخ آن پرسش ها را نوشت و به آن ها تسلیم كرد. آن ها پاسخ ها را گرفته از مدینه خارج شدند. در مسیر با امام كاظم(ع) روبه رو شدند و داستان خود را برای آن حضرت شرح دادند. هنگامی كه امام(ع) پرسش های آنان و پاسخ های دخترش حضرت معصومه را ملاحظه فرمود، سه بار فرمود: «فداها ابوها؛ پدرش فدایش باد»[4]

3- راوی احادیث
یك از شئون دیگر حضرت معصومه این است كه ایشان روایت كنندۀ احادیث معصومان(ع) برای دیگران بوده اند؛ برای نمونه، روایت زیر از ایشان نقل شده است كه به «فاطمیات» معروف است.

«عن فاطمة بنت موسی بن جعفر(ع)، عن فاطمة بنت الصادق جعفر بن محمّد(ع)، عن فاطمة بنت الباقر محمّد بن علی(ع)، عن فاطمة بنت السجاد علی بن الحسین زین العابدین(ع)، عن فاطمة بنت أبی عبد اللّه الحسین(ع)، عن زینب بنت أمیر المؤمنین (ع)، عن فاطمة بنت رسول اللّه(ص)، قالت: قال رسول اللّه(ص): «ألَا مَنْ مَاتَ عَلَی حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ شَهِیداً[5]؛ آگاه باشید كسی كه بر حبّ آل محمد بمیرد شهید مرده است.»

4- زیارت مأثور
یكی دیگر از ویژگی های حضرت معصومه این است كه پس از حضرت فاطمه زهرا تنها بانوی بزرگواری است كه زیارت مأثور از معصوم (ع) دارد. بانوان برجسته ای چون: آمنه بنت وهب، خدیجه بنت خویلد، فاطمه بنت اسد، زینب كبری، فاطمه ام البنین، حكیمه خاتون و نرجس خاتون كه هیچ شك و تردیدی در مقام بلند و جایگاه رفیع آن ها نیست، هیچ یك زیارت مأثور از سوی معصومان(ع) ندارند و این نشان دهندۀ شأن و منزلت والای این بانوی گران قدر اسلام است. زیارت نامۀ ایشان از آقا علی بن موسی الرضا(ع) برادر بزرگوارشان وارد شده است.

5- ثواب زیارت فاطمۀ معصومه
بعد از زیارت چهارده معصوم(ع)، برای زیارت حضرت معصومه از سوی معصومان(ع) ترغیب و تشویق فراوانی صورت گرفته و تعبیرات ارزشمندی در پاداش زیارت آن بانو به كار رفته است.

امام صادق (ع) می فرماید: «مَنْ زارَها وَجبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ؛[6] هركس او را زیارت كند بهشت برای اوست.»

هم ایشان فرموده اند: «أَنَّ زِیَارَتَهَا تُعَادِلُ الْجَنَّة؛[7] همانا زیارت او معادل بهشت است.»

امام رضا(ع) می فرماید: «مَنْ زارَها فَلَهُ الْجَنَّةُ؛[8] هركس او را زیارت كند، بهشت از آنِ اوست.»

امام جواد(ع) فرموده اند: «مَنْ زار عَمَّتی بِقُمْ فَلَهُ الْجَنَّةُ؛ [9] هركس عمه ام را در قم زیارت كند، بهشت از آنِ اوست.»

پی نوشت ها:

[1] بـحارالانوار ، مـجلسی ، مـحمدباقر ؛ به تحقیق : جمعی از مـحققان،ج 30، 43، 45، 48،50، 57، 75 و ج 99، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، 1403 ق، ج 99: 267.

[2] همان، ج 57: 228.

[3] همان، ج 99: 267.

[4] زندگی نامۀ كـریمه اهـل بیت، مهدی پور، علی اكبر؛ قم، نشر حاذق، 1374: 63 و 64.

[5] عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخـبار و الأقـوال ، بحرانى اصفهانى ، عبدالله بن نورالله ؛ ج 11 و12، قم، مـؤسسۀ امـام مـهدی (عج)، 1413 ق، ج 21: 355.

[6] بحارالانوار، ج 48: 317.

[7] همان، ج 57: 219.

[8] وسائل الشیعة ، حـر عاملى ، محمدبن حسن؛ ج 9، ج 12 و 14، قم، مؤسسة آل البیت(ع)؛ 1409 ق، ج 14: 576.

[9] بحارالانوار، ج 48: 316

؛ ج 11 و12، قم، مـؤسسۀ امـام مـهدی (عج)، 1413 ق، ج 21: 355.

[6] بحارالانوار، ج 48: 317.

[7] همان، ج 57: 219.

[8] وسائل الشیعة ، حـر عاملى ، محمدبن حسن؛ ج 9، ج 12 و 14، قم، مؤسسة آل البیت(ع)؛ 1409 ق، ج 14: 576.

[9] بحارالانوار، ج 48: 316