2 . توجّه دادن به امور سرنوشت ساز اجتماعى
دومين نكته در فهم احاديث ياد شده ، اين است كه مقصود از آنها ، كاستن از اهمّيت حج (به مفهوم حقيقى آن) نيست ؛ زيرا اگر حجْ اهمّيت نداشته باشد ، معيارْ قرار گرفتن آن براى ارزيابىِ ارزش هاى ديگر ، بى معناست ، همان طور كه مقصود از احاديثى كه پاداش سازش دادن ميان زن و شوهر يا شكيبايى در برابر مصائب را يك هزار برابرِ پاداش شهيدْ ارزيابى كرده اند ، اين نيست كه مردم را از رفتن به جبهه و جهاد ، دل سرد كنند ، تا به جاى جهاد ، به اصلاح امور خانوادگى ديگران بپردازند يا شكيبايى در برابر مصائب را پيشه سازند ؛ بلكه هدف ، بيان اهمّيت پيشگيرى از متلاشى شدن خانواده ها ، و همچنين ، مقاومت در برابر سختى هاست .
به بيان روشن تر ، از آن جا كه ارزش و اهمّيت حج و شهادت در راه خدا ، براى همه مسلمانان ، روشن و بديهى است ، پيشوايان اسلام ، براى توجّه دادن مسلمانان به ارزشِ شمارى از كارهايى كه نقشى اساسى در سازندگى جامعه دارند ، حج و شهادت را معيار ارزيابى آنها قرار داده اند و به كسانى كه در كنار انجام دادن وظايف واجب خود ، به انجام دادن اين گونه امور اجتماعى بپردازند ، بشارت داده اند كه خداوند ، از فضل خود ، پاداشى را كه قابل مقايسه با پاداش انجام دادن وظايف استحبابى نيست ، به آنان عنايت مى فرمايد .
بنا بر اين ، علّت دو چندان بودن پاداش در امورى كه بدانها اشاره گرديد ، اين است كه از يك سو ، ملاك وجوب در آنها وجود ندارد تا شارع ، انجام دادن آنها را واجب نمايد ، و از سوى ديگر ، انجام دادن آنها براى سازندگى جامعه و رفتن به سوى جامعه مطلوب اسلامى ، بسيار مفيد و مؤثّر است و از اين رو ، شارع ، با مضاعف نمودن پاداش آنها ، مردم را به انجام دادنشان ، ترغيب و تشويق مى نمايد .
3 . توجّه دادن به حقيقت حج
مهم ترين نكته در رواياتى كه زيارت امام حسين عليه السلام را برتر از حجْ معرّفى كرده اند ،
توجّه دادن مسلمانان به روح حج و حقيقت آن است .
روح همه عبادت ها ـ كه حج ، جامع ترين آنهاست ـ ، حاكميت نظام مبتنى بر توحيد به رهبرى امام عادل در جامعه است ؛ زيرا تنها در سايه چنين نظامى است كه ارزش هاى الهى ، امكان تحقّق و بالندگى پيدا مى كنند و چنان كه از امام رضا عليه السلام گزارش شده است ، امامتِ امام عادل ، اساس بالندگى اسلام ، محسوب مى گردد :
إِنَّ الإمامَةَ أُسُّ الإسلامِ النّامى . 1 امامت ، ريشه بالنده اسلام است .
و بر اين اساس ، رهبرىِ امامان عادل ـ كه جلوه حاكميت توحيدند ـ ، روح و جوهر و حقيقت حج است ، و حجّى با حقيقتْ همراه است كه در سايه رهبرى امامان عادل ، و برائت از رهبرى زمامداران جائر ـ كه جلوه حاكميت شرك و طاغوت اند ـ ، انجام گردد ؛ زيرا سراسر حج ، لبّيك گويى به يگانگى خداوند متعال ، و برائت جُستن از مطلقِ شرك و مشرك است و بدين سان ، حجّى كه با نظام توحيدى و امامت ـ كه جلوه گاه آن است ـ پيوند نخورد ، حجّ حقيقى نيست ؛ بلكه حجّ جاهلى است ، چنان كه محدّث بزرگوار ، شيخ كلينى ، از يكى از ياران امام باقر عليه السلام به نام فُضَيل ، روايت كرده كه مى گويد :
نَظَرَ [أبُو جَعفَرٍ عليه السلام ] إِلى النّاسِ يَطُوفُونَ حَولَ الكَعْبَةِ ، فَقالَ : هكَذا كانوا يَطُوفونَ فى الجاهِلِيَةِ ، إنَّما اُمِرُوا أَنْ يَطوفوا بِها ، ثُمَّ يَنفِروا إلَينا فَيُعلِموُنا وَلايَتَهُم وَمَودَّتَهُم ، وَيَعرِضوا عَلَينا نُصرَتَهم ، ثُمَّ قَرَأَ هذِهِ الآيَةَ :«فَاجْعَلْ أَفْـئدَةً مِّنَ النَّاسِ تَهْوِى إِلَيْهِمْ» 2 . 3امام باقر عليه السلام به مردمى كه بر گِرد كعبه طواف مى كردند ، نگاه كرد . سپس فرمود : «در جاهليّت ، اين گونه طواف مى كردند» . سپس فرمود : «همانا به آنان دستور دادند كه بر گِرد
1.الكافى ، ج ۱ ، ص ۲۰۰ ، ح ۱ .
2.سوره ابراهيم ، آيه ۳۷ .
3.الكافى ، ج ۱ ، ص ۳۹۲ ، ح ۱ .
توجّه دادن مسلمانان به روح حج و حقيقت آن است .
روح همه عبادت ها ـ كه حج ، جامع ترين آنهاست ـ ، حاكميت نظام مبتنى بر توحيد به رهبرى امام عادل در جامعه است ؛ زيرا تنها در سايه چنين نظامى است كه ارزش هاى الهى ، امكان تحقّق و بالندگى پيدا مى كنند و چنان كه از امام رضا عليه السلام گزارش شده است ، امامتِ امام عادل ، اساس بالندگى اسلام ، محسوب مى گردد :
إِنَّ الإمامَةَ أُسُّ الإسلامِ النّامى . 1 امامت ، ريشه بالنده اسلام است .
و بر اين اساس ، رهبرىِ امامان عادل ـ كه جلوه حاكميت توحيدند ـ ، روح و جوهر و حقيقت حج است ، و حجّى با حقيقتْ همراه است كه در سايه رهبرى امامان عادل ، و برائت از رهبرى زمامداران جائر ـ كه جلوه حاكميت شرك و طاغوت اند ـ ، انجام گردد ؛ زيرا سراسر حج ، لبّيك گويى به يگانگى خداوند متعال ، و برائت جُستن از مطلقِ شرك و مشرك است و بدين سان ، حجّى كه با نظام توحيدى و امامت ـ كه جلوه گاه آن است ـ پيوند نخورد ، حجّ حقيقى نيست ؛ بلكه حجّ جاهلى است ، چنان كه محدّث بزرگوار ، شيخ كلينى ، از يكى از ياران امام باقر عليه السلام به نام فُضَيل ، روايت كرده كه مى گويد :
نَظَرَ [أبُو جَعفَرٍ عليه السلام ] إِلى النّاسِ يَطُوفُونَ حَولَ الكَعْبَةِ ، فَقالَ : هكَذا كانوا يَطُوفونَ فى الجاهِلِيَةِ ، إنَّما اُمِرُوا أَنْ يَطوفوا بِها ، ثُمَّ يَنفِروا إلَينا فَيُعلِموُنا وَلايَتَهُم وَمَودَّتَهُم ، وَيَعرِضوا عَلَينا نُصرَتَهم ، ثُمَّ قَرَأَ هذِهِ الآيَةَ :«فَاجْعَلْ أَفْـئدَةً مِّنَ النَّاسِ تَهْوِى إِلَيْهِمْ» 2 . 3امام باقر عليه السلام به مردمى كه بر گِرد كعبه طواف مى كردند ، نگاه كرد . سپس فرمود : «در جاهليّت ، اين گونه طواف مى كردند» . سپس فرمود : «همانا به آنان دستور دادند كه بر گِرد
1.الكافى ، ج ۱ ، ص ۲۰۰ ، ح ۱ .
2.سوره ابراهيم ، آيه ۳۷ .
3.الكافى ، ج ۱ ، ص ۳۹۲ ، ح ۱ .
سيّد الشهدا عليه السلام است ؟ و چرا زيارت امام رضا عليه السلام در شرايط اجتماعى ويژه ـ كه تنها شيعيان خاص به زيارت او مى روند ـ ، با فضيلت تر از زيارت امام حسين عليه السلام است؟
در واقع ، همه اين روايات ، مى خواهند حج را با حقيقت خود ، پيوند دهند و مردم مسلمان را براى تشكيل حكومتى مبتنى بر ارزش هاى توحيدى ، آماده كنند و زمينه ساز تشكيل حكومت جهانى اسلام ، به رهبرى مهدى آل محمّد(عج) باشند .
به سخن ديگر ، پيام سياسى همه اين روايات ، زمينه سازى براى حكومت اهل بيت عليهم السلام است . اين پيام را از زيارت توأم با معرفت قبور همه خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، مى توان دريافت كرد . هر چند در مقاطع خاصّى از تاريخ ، زيارت برخى از امامان ، ممكن است به دليل پيامى سازنده تر ، از فضيلت بيشترى برخوردار باشد ؛ ليكن به نظر مى رسد كه زيارت هيچ يك از آنها ، نمى تواند به اندازه زيارت امام حسين عليه السلام براى تشكيل حكومت دينى ، مؤثّر باشد . لذا زيارت ايشان ، بيش از هر امام ديگرى ، تأكيد و توصيه شده است .
مهم ترين ادب زيارت اهل بيت عليهم السلام
زيارت اهل بيت عليهم السلام ، آداب ظاهرى و باطنى متعدّدى دارد ۱ كه مهم ترين آنها ، دارا بودن «معرفت» است . از اين رو ، در بسيارى از روايات ، فضيلت زيارت امامان عليهم السلام ، مقيّد به «معرفت به حقّ آنان» ـ يعنى شناخت منزلت آنان در عالَم و در پيشگاه خداوند ـ شده است . ۲ اين قيد ، در واقع ، زيارت اهل بيت عليهم السلام را در جهت اصلى ترين هدف زيارت آنان ، يعنى زمينه سازى براى حكومت جهانى اسلام به رهبرى اهل بيت عليهم السلام قرار مى دهد .
1.گفتنى است كه اين آداب ، در باره برخى از امامان ، متفاوت است . براى مثال ، در زيارت امام حسين عليه السلام مستحب است كه زائر از استعمال هرگونه بوى خوش و آراستگى ، اجتناب كند و با غبار راه و چهره اى ژوليده و اندوهناك ، وارد حرم شود (ر .ك : دانش نامه امام حسين عليه السلام : «مهم ترين آداب زيارت سيّد الشهدا عليه السلام ») .
2.اين قيد ، در باره زيارت امام على ، امام حسين و امام رضا عليهم السلام تكرار شده است.
گفتنى است كه معرفت اهل بيت عليهم السلام مراتبى دارد كه كمترينِ آنها ، شناخت جايگاه امامت و رهبرى اهل بيت و وجوب اطاعت از آنان است و بالاترينِ آنها نيز آشنايى با ويژگى هاى اخلاقى و عملى و فضائل و كمالات معنوى اهل بيت و ميزان تقرّبشان به ساحت قدس رُبوبى است .
بنا بر اين ، هر چه معرفت زائر نسبت به اهل بيت عليهم السلام بيشتر باشد ، ارزش زيارت او ، افزون تر است و بهره بيشترى از زيارت آنان ، خواهد داشت .
بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام
بر اين اساس ، بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام ، زيارت نامه اى است كه از معرفت بيشتر زائر نسبت به ويژگى ها و كمالات خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، حكايت كند . يكى از ياران امام هادى عليه السلام از ايشان خواست كه چنين زيارتى را به او ياد بدهد . وى درخواست خود را از امام عليه السلام ، چنين مطرح كرد :
عَلِّمنى ـ يَا ابنَ رَسولِ اللّهِ ـ قَولاً أَقُولُه ، بَليغا كاملاً إذا زُرتُ واحِدا مِنكُم . ۱ اى پسر پيامبر خدا! سخن كامل و همراه با بلاغتى را به من بياموز كه در زيارت هر يك از شما ، آن را بگويم .
امام هادى عليه السلام نيز در پاسخ به درخواست آن شخص ـ كه موسى بن عبد اللّه نام داشت ـ ، زيارت موسوم به «جامعه كبيره» را انشا فرمود . بنا بر اين ، اين زيارت ، زيارت نامه جامع و كاملى است كه همه ويژگى ها و برجستگى هاى اهل بيت عليهم السلام ، در آن ، جمع شده است و براى زيارت همه امامان ، مى توان از آن بهره گرفت .
بدين سان ، مى توان گفت كه «زيارت جامعه كبيره» ، ۲بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام در لفظ و معناست و از كوتاه ترين و در عين حال ، عالى ترين و قوى ترين
1.كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ۲ ، ص ۶۰۹ ، ح ۳۲۱۳ ، تهذيب الأحكام ، ج ۶ ، ص ۹۵ ، ح ۱ .
2.گفتنى است كه علّامه مجلسى ، چهارده «زيارت جامعه» را در بحار الأنوار (ج ۱۰۲ ، ص ۱۲۶ ـ ۲۱۰) آورده كه پنج نمونه از آنها ، در مفاتيح الجنان محدّث قمّى ، آمده است .
گفتنى است كه معرفت اهل بيت عليهم السلام مراتبى دارد كه كمترينِ آنها ، شناخت جايگاه امامت و رهبرى اهل بيت و وجوب اطاعت از آنان است و بالاترينِ آنها نيز آشنايى با ويژگى هاى اخلاقى و عملى و فضائل و كمالات معنوى اهل بيت و ميزان تقرّبشان به ساحت قدس رُبوبى است .
بنا بر اين ، هر چه معرفت زائر نسبت به اهل بيت عليهم السلام بيشتر باشد ، ارزش زيارت او ، افزون تر است و بهره بيشترى از زيارت آنان ، خواهد داشت .
بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام
بر اين اساس ، بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام ، زيارت نامه اى است كه از معرفت بيشتر زائر نسبت به ويژگى ها و كمالات خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، حكايت كند . يكى از ياران امام هادى عليه السلام از ايشان خواست كه چنين زيارتى را به او ياد بدهد . وى درخواست خود را از امام عليه السلام ، چنين مطرح كرد :
عَلِّمنى ـ يَا ابنَ رَسولِ اللّهِ ـ قَولاً أَقُولُه ، بَليغا كاملاً إذا زُرتُ واحِدا مِنكُم . ۱ اى پسر پيامبر خدا! سخن كامل و همراه با بلاغتى را به من بياموز كه در زيارت هر يك از شما ، آن را بگويم .
امام هادى عليه السلام نيز در پاسخ به درخواست آن شخص ـ كه موسى بن عبد اللّه نام داشت ـ ، زيارت موسوم به «جامعه كبيره» را انشا فرمود . بنا بر اين ، اين زيارت ، زيارت نامه جامع و كاملى است كه همه ويژگى ها و برجستگى هاى اهل بيت عليهم السلام ، در آن ، جمع شده است و براى زيارت همه امامان ، مى توان از آن بهره گرفت .
بدين سان ، مى توان گفت كه «زيارت جامعه كبيره» ، ۲بهترين زيارت نامه اهل بيت عليهم السلام در لفظ و معناست و از كوتاه ترين و در عين حال ، عالى ترين و قوى ترين
1.كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ۲ ، ص ۶۰۹ ، ح ۳۲۱۳ ، تهذيب الأحكام ، ج ۶ ، ص ۹۵ ، ح ۱ .
2.گفتنى است كه علّامه مجلسى ، چهارده «زيارت جامعه» را در بحار الأنوار (ج ۱۰۲ ، ص ۱۲۶ ـ ۲۱۰) آورده كه پنج نمونه از آنها ، در مفاتيح الجنان محدّث قمّى ، آمده است .
باشد ، در حقيقت ، همه خير را براى او گِرد آورده است .
و به عكس ، نشناختن اهل بيت عليهم السلام ، موجب عدم دستيابى به توحيد و معرفت خداوند متعال است ، چنان كه از امام رضا عليه السلام روايت شده كه فرمود :
مَن عَرَفَهُم فَقَد عَرَفَ اللّهَ وَ مَن جَهِلَهُم فَقَد جَهِلَ اللّهَ . 1هر كه ايشان (اهل بيت) را شناخت ، خداوند را شناخته است و هر كه ايشان را نشناخت ، خداوند را نشناخته است .
اعتبار «زيارت جامعه»
نكته ديگرى كه پيش از آغاز شرح «زيارت جامعه» ، قابل توجّه است ، ميزان اعتبار آن و چگونگى استنادش به امام هادى عليه السلام است .
راه هاى اثبات صحّت حديث
به طور كلّى ، از چهار راه مى توان استناد سخنى را به پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان عليهم السلام ثابت كرد :
1 . تواتُر
تواتر ، بدين معناست كه در هر طبقه روايى (طبق اصطلاح رجالى آن) ، راويان خبر به تعدادى باشند كه هماهنگى آنان در گزارش غير واقعى حديث ، عادتا امكان پذير نباشد و اطمينانْ حاصل شود كه در ارائه گزارش ، خطايى صورت نگرفته است .
2 . گردآورى قرائن
اثبات صحّت حديث از راه گِردآورى قرائن ، بدين معناست كه هر چند گزارش ها در حدّى يقين آور نباشند ، ليكن قرائن مختلفى كه حكايت از درستى گزارش (روايت) دارند ، به قدرى باشند كه براى محقّق ، به صدور روايت و صحّت آن ،
1.الكافى ، ج ۴ ، ص ۵۷۹ ح ۲ .
اطمينان حاصل شود .
3 . قوّت متن
كارشناسان حديث و كسانى كه در شناخت سخنان اهل بيت عليهم السلام خبره اند ، مى توانند با ملاحظه متنِ گزارش هاى مستند به اهل بيت عليهم السلام و ارزيابى ضعف يا قوّت محتواى آنها ، ميزان اعتبار و استناد سخنى را به خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، مشخّص نمايند .
4 . سند قابل وثوق
چهارمين راه اثبات سخنى به اهل بيت عليهم السلام ، ارزيابى سند آن و اطمينان به صداقت كسانى است كه در سلسله سند ، قرار دارند .
گفتنى است كه راه هاى اوّل و دوم ، يقين آورند و راه سوم نيز مى تواند براى كارشناسان خبره ، اطمينان آور باشد ؛ ليكن راه چهارم ، اگر در كنار راه سوم يا دوم قرار نگيرد ، تنها مى تواند ظنّ به صدور روايت را اثبات نمايد .
قوّت متن «زيارت جامعه»
زيارت جامعه كبيره ، از منظر علم رجال ، داراى سندى معتبر است . ۱ علاوه بر آن ، متن و محتواى اين زيارت نامه نيز به قدرى قوى و هماهنگ با قرآن و ساير سخنان اهل بيت عليهم السلام است كه شمارى از كارشناسان عالى رتبه سخنان اهل بيت عليهم السلام ، آن را
1.در برنامه نرم افزار تخصصى رجالى شيعه «دراية النور» ، راويان «زيارت جامعه» با عبارت «ثقة على التحقيق» ، توثيق گرديده اند و در مجموع نيز روايت ، موثّق شمرده شده است . در بررسى اسناد زيارت ، مى توان گفت : اين زيارت ، به وسيله شيخ صدوق در كتاب من لا يحضره الفقيه و شيخ طوسى در تهذيب الأحكام ، از طريق سه نفر از اساتيد شيخ صدوق به نام هاى على بن احمد بن موسى و محمّد بن احمد سنانى و حسين بن ابراهيم بن احمد بن هشام مكتّب (كاتب) ، نقل شده است . اين سه نفر ، «زيارت جامعه» را از محمّد بن ابى عبداللّه كوفى ، از محمّد بن اسماعيل برمكى ، از موسى بن عبداللّه نَخَعى ، از امام هادى عليه السلام گزارش كرده اند . اگر چه برخى از افراد واقع در سند ، توثيق صريح ندارند ، ولى هيچ گونه تضعيف و جرحى نيز براى آنان ، گزارش نشده است . افزون بر آن ، شيخ صدوق ، از واژه هاى توصيفىِ «ترضّى» و «ترحّم» براى برخى از آنان ، استفاده كرده است كه بنا بر نظر پاره اى از رجاليان(همانند مرحوم شيخ عبداللّه مامقانى ومرحوم شيخ عناية اللّه قُهپايى)، گزارش هاى آنان را مقبوليت مى بخشد.
صحيح و استناد آن را به معصوم ، قطعى مى دانند .
مرحوم ملّا محمّدتقى مجلسى (مجلسى اوّل) ، در اين باره مى گويد :
فصاحت و بلاغت و جامعيت اوصافى كه هر يك از آنها در اخبار بسيار وارد شده ، دليل صحّت اين زيارت است .۱
همچنين فرزند مجلسى اوّل ، علّامه محمّدباقر مجلسى ، پس از شرح اين زيارت نامه در كتاب ارزشمند بحار الأنوار ، مى نويسد :
إنّما بَسَطتُ الكلامَ فى شرح تلك الزيارة قليلاً وَ إنْ لَم أستوف حقّها حذرا من الإطالة ؛ لأنَّها أصحّ الزيارات سندا و أعمّها موردا و أفصحها لفظا و أبلغها معنى و أعلاها شأنا . ۲
من براى پرهيز از طولانى شدن سخن ، شرح اين زيارت را تنها اندكى بسط دادم ، هر چند حقّ آن را به درستى به جا نياوردم ؛ چرا كه اين زيارت ، صحيح ترين سند و فراگيرترين نتيجه و محصول و فصيح ترين واژه ها و رساترين معنا و برترين جايگاه را دارد .
و در نوشتارى ديگر ، آورده است :
الزيارة نفسها شاهد عدل على صحّتها . ۳
اين زيارت ، به خودى خود ، گواه صادقى بر درستى خويش است .
همچنين حديث شناس معروف و محقّق پُرتلاش ، سيّد عبد اللّه شُبَّر ، در باره اين زيارت ، مى گويد :
إنَّ فصاحة ألفاظها وفقراتها وبلاغة مضامينها و عباراتها تنادى بصدورها من عين صافية نبعت عن ينابيع الوحى و الإلهام و تدعو إلى أنَّها خرجت من ألسنة نواميس الدين و معاقل الأنام ؛ فانّها فوق كلام المخلوق وتحت كلام الخالق . ۴
فصاحت كلمات و عبارات آن ، و رسايىِ مضمون و جملات آن ، بانگ مى زند كه چنين
1.شرح زيارت جامعه كبيره ، ص ۳۵ .
2.بحارالأنوار ، ج ۱۰۲ ، ص ۱۴۴ .
3.ملاذ الأخيار ، ج ۹ ، ص ۲۴۷ .
4.الأنوار اللامعة ، ص ۵ .
زيارتى از سرچشمه صافِ برآمده از چشمه وحى و الهام ، صادر شده است و آواز مى دهد كه از زبان صاحبانِ اسرار دين و دژهاى مردمان ، بيرون آمده است . پس اين (زيارت) ، به حقيقت فراتر از كلام مخلوق ، و فروتر از كلام خالق است .
علّامه ميرزا ابو الحسن شَعرانى نيز ـ كه از كارشناسان بزرگ معارف قرآن و حديث است ـ ، در اين باره مى گويد :
زيارت جامعه ، معانى اى را در برگرفته كه بسيار دورتر از آن است كه بر ذهنِ راويان حديث بگذرد ... و ظنّ برآمده به صدور اين حديث از اهل عصمت ، قوى تر از استناد صحيح است . ۱
بر اين اساس ، متن فاخر و عميق «زيارت جامعه» ـ كه از نگاه كارشناسان بزرگ حديث ، با قرآن و ساير احاديث اهل بيت عليهم السلام هماهنگىِ كامل دارد ـ ، خود ، شاهدى بر صدور آن از امام هادى عليه السلام است .
قرائن مؤيّد اعتبار «زيارت جامعه»
افزون بر قوّت متن و محتواى «زيارت جامعه» ، قرائن ديگرى نيز اعتبار آن را تأييد مى كنند . از آن جمله اند : آمدن اين زيارت نامه در كتاب من لا يحضره الفقيه ۲ ـ كه مؤلّف آن ، شيخ المحدّثين صدوق ، در مقدّمه ، تصريح كرده كه تنها رواياتى را در اين كتاب مى آورد كه آنها را صحيح مى داند و طبق آنها ، فتوا مى دهد ـ ۳ و نيز نقل اين زيارت نامه توسّط شيخ طوسى در تهذيب الأحكام .۴ همچنين مكاشفه ملّا محمّدتقى مجلسى ۵ و
1.شرح زيارت جامعه كبيره ، ص۲۶۳ .
2.كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ۲ ، ص ۶۰۹ ، ح ۳۲۱۳ .
3.همان ، ج ۱ ، ص ۱ مقدّمه .
4.تهذيب الأحكام ، ج ۶ ، ص ۹۵ ، ح ۱ .
5.براى نمونه ملامحمد تقى مجلسى (م ۱۰۷۰ ق) ، در باره يكى از مكاشفات خويش نگاشت : سندِ اين شكسته در اين زيارت ، چنين است كه بيست و هشت سال قبل از اين (حدود سال ۱۰۳۸ هـ ) به شرف زيارت حضرت اميرالمؤمنين ـ صلوات اللّه عليه ـ مشرّف شدم و به خاطر فاتر رسيد كه في الجمله ربطى پيدا كنم تا زيارتى با ربط به آن حضرت بتوانم كرد . مشغول رياضت شاقّه شدم و اكثر ايّام در «مقام حضرت صاحب الأمر» ـ صلوات اللّه عليه ـ كه در خارج نجف اشرف واقع است ، مى بودم و بعد از ده روز تقريبا كشفِ حجب شد و محبّتى مركّب از محبّت حق سبحانه و تعالى و محبّت آن حضرت ـ صلوات اللّه عليه ـ برايم حاصل شد و شب ها پروانه وار ، دور روضه مقدسه حضرت اميرالمؤمنين ـ صلوات اللّه عليه ـ مى گشتم و گاهى در رواق عمران ، و روزها در مقامِ صاحب الأمر مى بودم تا به مرتبه اى كه مى يافتم اگر دو سه روز ديگر آن جا مى ماندم ، واصل مى شدم و با خود ، قرار كرده بودم كه اگر بمانم ، در زمستان در نجف اشرف باشم . و مكاشفات بسيارى رو داده بود تا آن كه شبى در رواق عمران نشسته بودم . سنه اى (چُرتى) مرا گرفت و ديدم گويا در سامرّا بر درِ روضه مقدسه امام هادى و امام عسكرى عليهماالسلام هستم و قبر آن دو بزرگوار ، در نهايت ارتفاع و طول و عرض بود و روپوشى از مخمل سبز بر صندوق قبر بود و حضرت صاحب الامر ـ صلوات اللّه عليه ـ پشت بر صندوق داده ، رو به درگاه بودند . همين كه نگاهم به حضرت افتاد ، شروع كردم به خواندن اين زيارت جامعه كه در حفظ داشتم . غرضم زيارت بود ، با مدّاحى حضرات . چون زيارت تمام شد ، حضرت فرمودند : «نعمت الزيارة» ؛ يعنى : «خوب زيارتى است» . عرض نمودم - و اشاره به قبر [حضرت هادى] كردم ـ كه زيارتِ جدّ شما [حضرت امام هادى عليه السلام ] است . حضرت ، تقرير فرمودند و فرمودند : «داخل [حرم] شو ...» و اين بنده شك ندارم در آن كه اين زيارت ، از آن حضرت (يعنى امام هادى عليه السلام ) است (شرح زيارت جامعه كبيره ، ص ۳۳ ـ ۳۶) .
نيز حكايت سيدِ رشتى ، ۱ قرائن ديگرى هستند كه اعتبار اين متن را تأييد مى نمايند .
آسيب شناسى زيارت
سخن آخر ، اين كه آسيب شناسى زيارت اهل بيت عليهم السلام ، يكى از مسائل مهمّى است كه براى بهره بردارى از بركات زيارت آنان ، لازم و ضرور است ؛ زيرا بدون توجّه به اين مسئله ، چه بسا زائر ، كارى را انجام دهد كه ريشه در تعاليم اهل بيت عليهم السلام ندارد و چه بسا موجب وَهْنِ مذهب و بدبينى ساير مسلمانان به پيشوايان مكتب تشيّع شود ، مانند : بستن نخ و قفل و زنجير به در و پنجره ضريح امامان و امام زادگان ، همچنين انجام دادن اعمال و حركات ناصواب و موهن به هنگام ورود به حرم امامان عليهم السلام . رهبر انقلاب اسلامى آية اللّه خامنه اى ، در اين باره ، در يكى از سخنرانى هاى خود ، مطالبى ارزنده ايراد فرموده اند . در اين سخنرانى ، آمده است :
يك بدعت عجيب و غريب و نامأنوس در بابِ زيارتْ درست كرده اند ، بدين ترتيب كه وقتى مى خواهند قبور مطهّر ائمّه عليهم السلام را زيارت كنند ، از درِ صحن كه وارد مى شوند ، روى زمين مى خوابند و سينه خيز ، خود را به حرم مى رسانند!
1.ر .ك : مفاتيح الجنان ، ص ۱۰۷۲ .
موضوعات مرتبط: متن ومطلب سخنرانی،امام حسین ع ، متن ومطلب سخنرانی،امام رضا ع ، زیارت ، ساخت حرم ، گنبد طلا
You want the truth-در طلب حقیقت_Way to lead-راه هدایت سی منبر رمضان قسمت سوم دینداری حضرت زهرا سلام الله علیها راه کارهای درمان حسد مسابقات مفهومی برای جشن ها ویژگی های حضرت فاطمه سلام الله علیها فضائل اخلاقی حضرت زینب سلام الله علیها فضائل اخلاقی زینب سلام الله علیها معیارهای گزینش قرآنی متن روضه حضرت معصومه سلام الله علیه مقام شفاعت حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها متن مولودی پیامبر ص یاد مرگ در روایات نامگذاری فرزند پاسخ به یک شبهه؛ زیارت و نژاد پرستی (چرا در زیارت ها به عرب ها سلام می دهیم و به یکی از بزرگان ایران جود و بخشش سرنوشت انواع پیوندها و رفاقت ها در قیامت ۲۰ راهکار ترویج فرهنگ غدیر مهدویت در هفتاد آیه و روایت چهل حدیث فضیلت مسجد سایت اسلاید اسکین طراح قالب وبلاگ حرفه ای با امکانات عالی